{"id":1564,"date":"2022-11-01T00:01:59","date_gmt":"2022-11-01T00:01:59","guid":{"rendered":"https:\/\/invexi.org\/?p=1564"},"modified":"2022-10-31T04:22:53","modified_gmt":"2022-10-31T04:22:53","slug":"export-and-import-of-goods-and-services-as-well-as-primary-and-secondary-income-for-9-months-of-2022","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/invexi.org\/uz\/press\/export-and-import-of-goods-and-services-as-well-as-primary-and-secondary-income-for-9-months-of-2022\/","title":{"rendered":"2022 yilning 9 oyi yakunlari bo\u2018yicha tovarlar va xizmatlar eksporti va imorti hamda birlamchi va ikkilamchi daromadlar"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan 2022 yilning 9 oyi uchun to\u2018lov balansi joriy operatsiyalari hisobining dastlabki ko\u2018rsatkichlari tayyorlandi.[1]<\/p>\n<p>Dastlabki hisob-kitoblarga ko\u2018ra, <strong>to\u2018lov balansining joriy operatsiyalar hisobi saldosi<\/strong> manfiy bo\u2018lib, <strong>346,6 mln. dollarni tashkil etdi<\/strong>.<\/p>\n<p>Savdo balansining (tovarlar va xizmatlar) manfiy saldosi (10,9 mlrd. dollar), birlamchi va ikkilamchi daromadlarning ijobiy saldosi (11,2 mlrd. dollar) hisobiga qoplangan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Tovarlar va xizmatlar eksporti<\/strong><\/p>\n<p><strong>Jami tovarlar va xizmatlar eksporti<\/strong> (oltinsiz) o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan <strong>25 foizga<\/strong> yoki <strong>2,2 mlrd. dollarga oshib<\/strong>, <strong>2022 yilning 9 oyida 11 mlrd. dollarga yetdi<\/strong>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Xususan, tovarlar eksporti o\u2018tgan yilga nisbatan 21 foizga yoki 1,5 mlrd. dollarga oshib, 8,6 mlrd. dollarni (2021 yilning 9 oyida 7,1 mlrd. dollar) tashkil etdi.<\/p>\n<p><strong>Tovarlar eksportining asosiy qismini<\/strong> \u201c<strong>to\u2018qimachilik va to\u2018qimachilik buyumlari<\/strong>\u201d \u2013 2,5 mlrd. dollar (2021 yilning 9 oyida 2,3 mlrd. dollar), \u201c<strong>qimmatbaho bo\u2018lmagan metallar va ulardan buyumlar<\/strong>\u201d \u2013 1,3 mlrd. dollar (2021 yilning 9 oyida 1,2 mlrd. dollar), \u201c<strong>mineral mahsulotlar<\/strong>\u201d \u2013 973,4 mln. dollar (2021 yilning 9 oyida 700,3 mln. dollar) hamda \u201c<strong>kelib chiqishi o\u2018simlikka mansub mahsulotlar<\/strong>\u201d \u2013 895,1 mln. dollar (2021 yilning 9 oyida 776,5 mln. dollar) tovar guruhlari tashkil etdi.<\/p>\n<p>Xizmatlar eksporti o\u2018tgan yilning 9 oyiga nisbatan 44 foizga yoki 730 mln. dollarga oshib, 2,4 mlrd. dollarni (2021 yilning 9 oyida 1,6 mlrd. dollar) tashkil etdi.<\/p>\n<p>Xizmatlar eksporti tarkibida asosiy o\u2018sish transport va safarlar bilan bog\u2018liq xizmatlar komponentiga to\u2018g\u2018ri kelib, 1,9 mlrd. dollarga yetdi. Bunda, mazkur ko\u2018rsatkichning o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan 46 foizga yoki 618 mln. dollarga o\u2018sishi xalqaro qatnovlarning jadallashishi hamda yaqin xorijiy mamlakatlar fuqarolarining O\u2018zbekistonga qisqa va o\u2018rta muddatga tashriflari soni oshishi hisobiga shakllanganligi bilan izohlanishi mumkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Tovarlar va xizmatlar importi<\/strong><\/p>\n<p><strong>Jami tovarlar va xizmatlar importi<\/strong> o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan <strong>25 foizga<\/strong> yoki <strong>4,9 mlrd. dollarga oshib<\/strong>, <strong>2022 yilning 9 oyida 24,8 mlrd. dollarga yetdi<\/strong>.<\/p>\n<p>Jumladan, tovarlar importi 20,3 mlrd. dollarni tashkil etib, o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan 22 foiz yoki 3,7 mlrd. dollarga ko\u2018paydi.<\/p>\n<p><strong>Tovarlar importining asosiy qismi<\/strong> \u201c<strong>mashinalar, uskunalar, mexanizmlar<\/strong>\u201d \u2013 5,7 mlrd. dollar (2021 yilning 9 oyida 4,7 mlrd. dollar), \u201c<strong>qimmatbaho bo\u2018lmagan metallar va ulardan buyumlar<\/strong>\u201d \u2013 2,8 mlrd. dollar (2021 yilning 9 oyida 2,3 mlrd. dollar), \u201d<strong>transport uskunalari<\/strong>\u201d \u2013 2,3 mlrd. dollar (2021 yilning 9 oyida 2,3 mlrd. dollar) va \u201c<strong>kimyo sanoati mahsulotlari<\/strong>\u201d \u2013 2,4 mlrd. dollar (2021 yilning 9 oyida 2,1 mlrd. dollar) tovar guruhlariga to\u2018g\u2018ri keldi.<\/p>\n<p>Xizmatlar importi o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan 37 foiz yoki 1,2 mlrd. dollarga oshib, 4,6 mlrd. dollarni (2021 yilning 9 oyida 3,3 mlrd. dollar) tashkil etdi. Bunda, xizmatlar importi tarkibida 2021 yilning mos davriga nisbatan safarlar komponentida 800 mln. dollarlik, transport xizmatlarida esa 355 mln. dollarlik o\u2018sish kuzatildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Birlamchi va ikkilamchi daromadlar<\/strong><\/p>\n<p><strong>Birlamchi daromadlar<\/strong>[2] <strong>saldosi 555 mln. dollar<\/strong> (2021 yilning 9 oyida 156 mln. dollar) <strong>miqdorida ijobiy bo\u2018lib shakllandi<\/strong>. Bu asosan chet elga ishlash maqsadida ketgan qisqa muddatli mehnat muhojirlarining soni o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan o\u2018sishi[3] bilan izohlanishi mumkin.<\/p>\n<p><strong>Ikkilamchi daromadlarning<\/strong>[4]<strong> ijobiy saldosi<\/strong> shaxsiy transfert (o\u2018tkazma)lar o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan<strong> 2,4 barobarga yoki 6,2 mlrd. dollarga oshishi hisobiga<\/strong>, <strong>10,7 mlrd. dollarni tashkil etdi<\/strong> (2021 yilning 9 oyida 4,5 mlrd. dollar).<\/p>\n<p>Ikkilamchi daromadlarning noodatiy sur\u2019atlarda o\u2018sishi jahondagi mavjud geosiyosiy vaziyat natijasida pul o\u2018tkazmalarini jo\u2018natuvchi asosiy mamlakatlarga nisbatan cheklovlar joriy qilinishi, mablag\u2018larning norasmiy sektordan rasmiy sektorga o\u2018tishi, kichik (mavsumiy) eksportyorlar tomonidan eksport tushumlarini pul o\u2018tkazmalari tizimlari orqali jo\u2018natilishi hamda Rossiya rublining I chorakka nisbatan mustahkamlanishi bilan izohlanadi.<\/p>\n<p>Dastlabki ko\u2018rsatkichlar bo\u2018yicha qo\u2018shimcha o\u2018rganishlar va tahlillar o\u2018tkazilib, 2022 yilning 9 oyi uchun to\u2018lov balansi va xalqaro investitsion pozitsiyasi ko\u2018rsatkichlari bo\u2018yicha yakuniy hisobot foydalanuvchilarga 2022 yilning dekabr oyida taqdim qilinadi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>[1]<\/strong> Dastlabki ko\u2018rsatkichlar tezkor ma\u2019lumotlar va ekspertlik baholashlar asosida tuzilganligi sababli ular yakuniy ma\u2019lumotlar bilan farq qilishi mumkin.<\/p>\n<p><strong>[2]<\/strong> Xorijda ishlovchi O\u2018zbekiston fuqarolariga norezidentlar tomonidan to\u2018langan ish haqi hamda investitsion daromadlar<\/p>\n<p><strong>[3]<\/strong> Davlat statistika qo\u2018mitasi ma\u2019lumotlariga ko\u2018ra, 2022 yilning 9 oyida chet elga ishlash maqsadida ketgan qisqa muddatli mehnat muhojirlarining soni o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan 51 foizga oshgan.<\/p>\n<p><strong>[4]<\/strong> Rezident va norezidentlar o\u2018rtasidagi hech qanday majburiyatlarsiz o\u2018tkazilgan joriy transfertlar<\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>To\u2018lov balansining joriy operatsiyalar hisobi saldosi musbat bo\u2018lib, 346,6 mln. dollarni tashkil etdi. Savdo balansining (tovarlar va xizmatlar) manfiy saldosi (10,9 mlrd. dollar), birlamchi va ikkilamchi daromadlarning ijobiy saldosi (11,2 mlrd. dollar) hisobiga qoplangan.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1318,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1564","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-press"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1564"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1569,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1564\/revisions\/1569"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}