<\/p>\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Yalpi ichki mahsuloti 2023-yilda 90,8 milliard AQSH dollaridan oshdi. Iste\u2019mol sektoridagi inflyatsiya darajasi 8,8 foizni tashkil etdi.<\/strong><\/em><\/p>\n <\/p>\n O\u2018zbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy holati <\/strong><\/p>\n (2023-yil yanvar-dekabr)<\/strong><\/p>\n <\/p>\n 1. <\/strong>Yalpi ichki mahsulot<\/strong><\/p>\n Dastlabki ma\u2019lumotlarga ko\u2018ra, 2023- yilning yanvar-dekabr oylarida O\u2018zbekiston Respublikasi yalpi ichki mahsulot (YaIM) hajmi joriy narxlarda 1 066 569,0 <\/strong>mlrd. so\u2018mni tashkil etdi va 2022- yilning mos davriga nisbatan 6,0 % <\/strong>ga o\u2018sdi.<\/p>\n Sanoat tarmog\u2018ining o\u2018sishi 6,0 % ni tashkil etdi va YaIM o\u2018sishiga ijobiy hissasi 1,5 f.p.ni tashkil etdi.<\/p>\n Qishloq, o\u2018rmon va baliqchilik xo\u2018jaligining o\u2018sishi 4,1 % ni tashkil etdi va YaIM o\u2018sishiga ijobiy hissasi 1,0 f.p.ni tashkil etdi.<\/p>\n Qurilish ishlari hajmining o\u2018sishi 6,4 % ni tashkil etdi. Qurilish tarmog\u2018ining YaIM o\u2018sishiga ijobiy hissasi 0,4 f.p.ni tashkil etdi.<\/p>\n Xizmatlar ko\u2018rsatish sohasida o\u2018sish sur\u2019ati 6,8 % ni tashkil etdi. Shundan savdo, yashash va ovqatlanish bo\u2018yicha xizmatlar 10,2 % ga, tashish va saqlash, axborot va aloqa 12,3 % ga hamda boshqa xizmat sohalari 4,5 % ga o\u2018sdi. Xizmatlar ko\u2018rsatish sohasining YaIM o\u2018sishiga ijobiy hissasi 2,6 f.p.ni tashkil qildi.<\/p>\n Mahsulotlarga sof soliqlar hajmi 7,4 % ga o\u2018sdi va uning YaIM o\u2018sishiga ijobiy hissasi 0,5 f.p.ni tashkil etdi.<\/p>\n <\/p>\n 2. Sanoat mahsuloti <\/strong><\/p>\n 2023- yilning yanvar-dekabr oylarida respublika korxonalari tomonidan 655,8 <\/strong>trillion so\u2018mlik sanoat mahsulotlari ishlab chiqarildi va sanoat ishlab chiqarish indeksi o\u2018tgan yilning shu davriga nisbatan 106,0 <\/strong>foizni tashkil etdi.<\/p>\n Shu bilan birga, sanoat ishlab chiqarishining umumiy hajmida ishlab chiqaradigan sanoatning ulushi 84,4 foizni, tog\u2018-kon sanoati va ochiq konlarni ishlash sanoati 8,4 foizni, elektr, gaz, bug\u2018 bilan ta\u2019minlash va havoni konditsiyalash 6,7 foizni, suv bilan ta\u2019minlash, kanalizatsiya tizimi, chiqindilarni yig\u2018ish va utilizatsiya qilish 0,5 foizni tashkil etdi.<\/p>\n Sanoat ishlab chiqarishi o\u2018sishining asosiy omili bo\u2018lib tog\u2018-kon sanoati va ochiq konlarni ishlash sanoatida 1,0 %ga, qayta ishlash sanoati korxonalarida ishlab chiqarish o\u2018tgan yilning shu davriga nisbatan 6,7 % ga, suv bilan ta\u2019minlash, kanalizatsiya tizimi, chiqindilarni yig\u2018ish va utilizatsiya qilish sanoatida 1,0 %ga, hamda elektr, gaz, bug\u2018 bilan ta\u2019minlash va havoni konditsiyalash sanoatida fizik hajm indeksi 9,7 % ga oshganligi kuzatildi.<\/p>\n Shu bilan birga, ishlab chiqaradigan sanoatida oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish (2022- yilning yanvar-dekabr oylariga nisbatan fizik hajm indeksi 106,2 %), shuningdek, to\u2018qimachilik mahsulotlari ishlab chiqarish (2022- yilning yanvar-dekabr oylariga nisbatan fizik hajm indeksi 106,4 %) hajmi oshdi.<\/p>\n O\u2018tgan yilning shu davriga nisbatan kompyuterlar, elektron va optik mahsulotlar ishlab chiqarish (2022- yilning yanvar-dekabr oylariga nisbatan fizik hajm indeksi 72,7 %), kimyo mahsulotlari ishlab chiqarish (2022- yilning yanvar-dekabr oylariga nisbatan 98,0 %) hajmi pasayishi kuzatildi.<\/p>\n O\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan iste\u2019mol tovarlari ishlab chiqarishning o\u2018sish sur\u2019ati 107,3 %ni tashkil etdi, shu bilan birga ularning sanoat mahsulotlari ishlab chiqarishning umumiy hajmidagi ulushi 28,8 %ga yetdi.<\/p>\n Iste\u2019mol tovarlari ishlab chiqarish tarkibida oziq-ovqat mahsulotlarining ulushi 37,4 %<\/strong>ni, nooziq-ovqat mahsulotlarining ulushi esa 62,6 % <\/strong>ni tashkil etdi.<\/p>\n Shu bilan birga, oziq-ovqat mahsulotlarining o\u2018sish sur\u2019ati 2022- yilning mos davriga nisbatan 106,2 % ni, nooziq-ovqat tovarlari o\u2018sish sur\u2019ati esa 107,8 % ni tashkil etdi.<\/p>\n <\/p>\n 3. Qishloq, o\u2018rmon va baliq xo\u2018jaligi <\/strong><\/p>\n 2023- yilning yanvar-dekabr oylarida qishloq, o\u2018rmon va baliqchilik xo\u2018jaligi mahsulot(xizmat)lari hajmi 426 264,0 <\/strong>mlrd. so\u2018mni yoki 2022- yilning mos davriga nisbatan 104,1<\/strong>% ni, shu jumladan, dehqonchilik va chorvachilikda, ovchilikda va ushbu sohalarda ko\u2018rsatilgan xizmatlar \u2013 411 594,6 mlrd. so\u2018mni (104,1 %), o\u2018rmon xo\u2018jaligida \u2013 10 399,5 mlrd. so\u2018mni (102,7 %), baliqchilik xo\u2018jaligida \u2013 4 269,9 mlrd. so\u2018mni (107,4 %) tashkil qildi.<\/p>\n Qishloq, o\u2018rmon va baliqchilik xo\u2018jaligi mahsulot(xizmat)lari hajmining oshishi, asosan qishloq xo\u2018jaligi mahsulotlarini yetishtirish hajmining ko\u2018payganligi (4,1 %) bilan bog\u2018liq. Barcha toifadagi xo\u2018jaliklarda qishloq xo\u2018jaligi mahsulotlarining oshishi ovlangan baliqlarning \u2013 7,3 %, pilla xom ashyosining \u2013 6,5 %, paxta xom ashyosining \u2013 6,0 %, donning \u2013 5,5 % ga, polizning \u2013 5,5 % ga, meva va rezavorlarning \u2013 4,1 % ga, tuxumning \u2013 4,4 % ga, go\u2018shtning \u2013 3,9 % ga, kartoshkaning \u2013 3,8 % ga oshishi bilan izohlanadi.<\/p>\n Xo\u2018jalik toifalari bo\u2018yicha tahlillar qishloq xo\u2018jaligi mahsulotlari umumiy hajmining 63,1 % – dehqon va tomorqa xo\u2018jaliklari, 29,8 % – fermer xo\u2018jaliklari, 7,1 % – qishloq xo\u2018jaligi faoliyatini amalga oshiruvchi xo\u2018jaliklar hissasiga to\u2018g\u2018ri kelishini ko\u2018rsatmoqda.<\/p>\n <\/p>\n 4. Inflyatsiya darajasi <\/strong><\/p>\n 2023- yilda respublika iste\u2019mol sektoridagi inflyatsiya darajasi 8,8 % <\/strong>ni tashkil etdi.<\/p>\n 2023- yil davomida oziq-ovqat mahsulotlari narxlari o\u2018rtacha 9,7 % ga qimmatlashib, inflyatsiya darajasining umumiy o\u2018sish sur\u2019atiga 4,10 foiz darajasida (keyingi o\u2018rinlarda f.d.) ta\u2019sir etdi. Nooziq-ovqat mahsulotlar narxlari ushbu davrda 7,7 % ga qimmatlashib, umumiy ko\u2018rsatkichning 2,66 f.d. o\u2018sish sur\u2019atini, xizmatlar esa 8,7 % <\/strong>ga qimmatlashib, umumiy ko\u2018rsatkichni qo\u2018shimcha 2,01 f.d. o\u2018sish sur\u2019atini ta\u2019minladi. Yig\u2018ma ko\u2018rsatkichning o\u2018sish sur\u2019atiga ta\u2019siri tuzilmasida oziq-ovqat mahsulotlari hissasiga umumiy o\u2018sish sur\u2019atinig 46,8 % i, nooziq-ovqat mahsulotlari hissasiga 30,3 % i va xizmatlar hissasiga 22,9 % i to\u2018g\u2018ri keldi.<\/p>\n Yig\u2018ma INI o\u2018sish sur\u2019ati tarkibida \u201cOziq-ovqat mahsulotlari va spirtsiz ichimliklar\u201d bo\u2018limidagi narx o\u2018zgarishlarining hissasiga deyarli 42,2 % ulush to\u2018g\u2018ri keldi. Ushbu bo\u2018limda narxlarning 9,2 % ga oshishi hisobiga 2023- yilning yanvar-dekabridagi yig\u2018ma INI 3,70 f.d. yuqoriladi. Transport (15,1 %) sohasida, maishiy tovarlar va xizmatlar (10,5 %), sog\u2018liqni saqlash sohasida (9,7 %), uy-ro\u2018zg\u2018or buyumlari, maishiy texnika va uy-joylarga kundalik xizmat ko\u2018rsatish (7,6 %), turar joy xizmatlari, suv, elektr, gaz va boshqa yonilg\u2018i turlari (6,4 %) hamda kiyimlar va poyabzallar (6,2 %) narxlarining oshishi hisobiga yig\u2018ma INI 4,29 f.d. yuqoriladi.<\/p>\n Axborot va aloqa sohasidagi tovarlar va xizmatlar narxlari va tariflarining 0,2 % ga (-0,01 f.d.) arzonlashishi tutib turuvchi omil sifatida xizmat qildi.<\/p>\n <\/p>\n 5. Asosiy kapitalga investitsiyalar <\/strong><\/p>\n 2023- yilning yanvar-dekabr oylarida, barcha moliyalashtirish manbalari hisobidan asosiy kapitalga investitsiyalar hajmi 352 064,1 <\/strong>mlrd.so\u2018mni tashkil etib, o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan o\u2018sish sur\u2019ati 122,1 <\/strong>foizni tashkil etdi.<\/p>\n Shu bilan birga, asosiy kapitalga yo\u2018naltirilgan investitsiyalar umumiy hajmida korxonalar mablag\u2018lari hisobidan o\u2018zlashtirilgan investitsiyalar ulushi 24,1 %ni, O\u2018zbekiston Respublikasi kafolati ostidagi xorijiy kreditlar \u2013 6,0 %, tijorat banklari kreditlari va boshqa qarz mablag\u2018lar \u2013 6,3 %, to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri xorijiy investitsiyalar va kreditlar \u2013 47,4 %, shundan to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri xorijiy investitsiyalar (TTXI) \u2013 23,9 %, aholi mablag\u2018lari \u2013 9,5 %, Respublika budjeti \u2013 5,8 %, Tiklanish va taraqqiyot jamg\u2018armasi \u2013 0,4 %, Suv ta\u2019minoti va kanalizatsiya tizimini rivojlantirish jamg\u2018armasi 0,5 %.<\/p>\n Asosiy kapitalga investitsiyalarning 2022- yilning mos davriga nisbatan yuqori o\u2018sish sur\u2019atlarini moliyalashtirishning asosiy manbalari: Tijorat banklari kreditlari va boshqa qarz mablag\u2018lar \u2013 117,9%, to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri xorijiy investitsiyalar va kreditlar \u2013 156,2%, ulardan to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri xorijiy investitsiyalar (TTXI) \u2013 196,4%, aholi mablag\u2018lari \u2013 108,9%, O\u2018zbekiston Respublikasi kafolati ostidagi xorijiy kreditlar \u2013 130,3%.<\/p>\n Moliyalashtirish manbalari bo\u2018yicha past o\u2018sish sur\u2019atlari: korxonalar mablag\u2018lari \u2013 97,3%, Tiklanish va taraqqiyot jamg\u2018armasi \u2013 58,0%, Suv ta\u2019minoti va kanalizatsiya tizimini rivojlantirish jamg\u2018armasi mablag\u2018lari \u2013 52,9%, Respublika budjeti \u2013 88,6%.<\/p>\n <\/p>\n 6. Qurilish ishlari <\/strong><\/p>\n 2023- yilning yanvar-dekabr oylarida 149 864,1 <\/strong>mlrd. so\u2018mlik qurilish ishlari bajarilib, o\u2018sish sur\u2019ati 106,4<\/strong>%ni tashkil etdi. Qurilish ishlarining umumiy hajmining 37950,1 mlrd. so\u2018m yoki 25,3% yirik korxona va tashkilotlar, kichik korxonalar va mikrofirmalar tomonidan 82655,3 mlrd. so\u2018m yoki 55,2 %, norasmiy sektor sub\u2019ektlari tomonidan 29258,7 mlrd.so\u2018m yoki 19,5 % bajarildi.<\/p>\n <\/p>\n 7. Chakana savdo tovar aylanmasi <\/strong><\/p>\n 2023- yilning yanvar-dekabr oylarida chakana savdo tovar aylanmasi 326 160,1 <\/strong>mlrd. so\u2018mni tashkil etib, o\u2018tgan yilning shu davriga nisbatan 9,1 <\/strong>% ga o\u2018sdi.<\/p>\n Yirik korxonalarning tovar aylanmasi hajmi 2022 yilning yanvar-dekabr oylariga nisbatan 15,0 % ga o\u2018sdi, bu esa umumiy savdo hajmining 16,2 % ulushiga to\u2018g\u2018ri keladi. Kichik biznes sub\u2019ektlarining chakana tovar aylanmasi 2022 yilning yanvar-dekabr oylariga nisbatan 7,9 % ga o\u2018sgan. Respublika miqyosida ushbu sektorning jami chakana savdo tovar aylanmasidagi ulushi 74,3 % ni, shundan uyushmagan savdo tovar aylanmasi 9,6 % ulush bilan 31 262,7 mlrd. so\u2018mni tashkil etdi.<\/p>\n <\/p>\n 8. <\/strong>Tashqi savdo aylanmasi<\/strong><\/p>\n 2023- yilning yanvar-dekabr oylari yakuni bilan respublikaning tashqi savdo aylanmasi 62 597,4 <\/strong>mln. AQSh dollarini tashkil etib, 2022 yilning mos davriga nisbatan 12 067,1 <\/strong>mln. AQSh dollariga yoki 23,9 <\/strong>% ga ko\u2018paydi. Eksport hajmi 24 426,2 mln. AQSh dollariga yetdi, o\u2018tgan yilning shu davriga nisbatan 23,8 % ga oshdi. Import 38 141,2 mln. AQSh dollariga yetdi o\u2018tgan yilning shu davriga nisbatan 24,0 % ga o\u2018sdi.<\/p>\n Eksport tarkibida quyidagi guruhlarda o\u2018sish kuzatildi, jumladan: oziq-ovqat maxsulotlari va tirik xayvonlar eksporti o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan +34,0 % (331,5 mln AQSh doll.)ga, mashina va transport asbob-uskunalari +9,0 % (146,1 mln. AQSh doll.)ga, tamaki va ichimliklar \u2013 +8,1 % (89,5 mln AQSh doll) hamda turli xil tayyor buyumlar +16,0 % (12,4 mln. doll.)ga ko\u2018paydi.<\/p>\n Import tarkibida quyidagi guruhlarda ham o\u2018sish kuzatildi, jumladan: mashinalar va transport asbob-uskunalari \u2013 +54,0 % (5 239,5 mln. AQSh doll.)ga, mineral yoqilg\u2018i, yog\u2018lash moylari va shunga o\u2018xshash materiallar \u2013 +46,7 % (838,5 mln. AQSh doll.)ga hamda kimyoviy vositalar va boshqa toifalarga kiritilmagan shunga o\u2018xshash mahsulotlar \u2013 +11,3 % (492,3 mln. AQSh doll.)ga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/p>\n <\/p>\n 9. <\/strong>Ko\u2018rsatilgan bozor xizmatlari<\/strong><\/p>\n 2023- yilning yanvar-dekabr oylarida ko\u2018rsatilgan bozor xizmatlari hajmi 470,3 <\/strong>trln. so\u2018mni tashkil etdi va o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan 13,7 <\/strong>% ga o\u2018sdi.<\/p>\n Ko\u2018rsatilgan bozor xizmatlari umumiy hajmining o\u2018sishida moliyaviy xizmatlarning 20,6 % ga (ko\u2018rsatilgan umumiy bozor xizmatlari hajmining o\u2018sishidagi ta\u2019siri 4,5 punkt), savdo xizmatlari 10,2 % ga (o\u2018sishdagi ta\u2019siri 2,5 punkt), transport xizmatlari 8,0 %ga (o\u2018sishdagi ta\u2019siri 1,8 punkt), aloqa va axborotlashtirish xizmatlari 24,6 %ga (o\u2018sishdagi ta\u2019siri 1,6 punkt), ta\u2019lim sohasidagi xizmatlarning 22,8 %ga (o\u2018sishdagi ta\u2019siri 1,0 punkt) o\u2018sishi ijobiy ta\u2019sir ko\u2018rsatdi.<\/p>\n Ko\u2018rsatilgan bozor xizmatlarning eng katta hajmi savdo xizmatlari (110,7 trln.so\u2018m, o\u2018tgan yilga nisbatan o\u2018sish sur\u2019ati \u2013 110,2 %), transport xizmatlari (108,5 trln.so\u2018m, 108,0 %) va moliyaviy xizmatlar (106,4 trln.so\u2018m, 120,6 %)ga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n 10. Korxona va tashkilotlar soni<\/strong><\/p>\n 2024- yil 1- yanvar holatiga respublikada faoliyat ko\u2018rsatayotgan korxonalar va tashkilotlarning soni 485,0 <\/strong>mingtani (fermer va dehqon xo\u2018jaliklaridan tashqari) <\/em>tashkil etdi, ulardan kichik korxona va mikrofirmalar 417,1 mingta. Hududlar bo\u2018yicha joylashgan eng ko\u2018p soni esa Toshkent shahar (99 151 ta), Toshkent (45 295 ta), Samarqand (43 477 ta), Farg\u2018ona (42 574 ta), Qashqadaryo (33 064 ta), Buxoro (31 203 ta) va Andijon (29 717 ta) viloyatlari hissasiga to\u2018g\u2018ri kelmoqda.<\/p>\n Iqtisodiy faoliyat turlari kesimida faoliyat ko\u2018rsatayotgan korxona va tashkilotlarning eng ko\u2018p soni savdo sohasida \u2013 158 065 ta, sanoat sohasida \u2013 69 444 ta, qishloq, o\u2018rmon va baliq xo\u2018jaligi sohasida \u2013 37 772 ta, qurilish sohasida \u2013 34 749 ta hamda yashash va ovqatlanish bo\u2018yicha xizmatlar sohasida \u2013 28 364 tani tashkil etadi.<\/p>\n 2023- yil yanvar-dekabr oyida respublikada 88,8 mingta korxonalar va tashkilotlar yangi tashkil etildi, shundan kichik korxona va mikrofirmalar soni 86,0 mingtani tashkil etdi.<\/p>\n 2024- yil 1- yanvar holatiga ko\u2018ra respublikada xorijiy kapital ishtirokidagi faoliyat ko\u2018rsatayotgan korxonalar soni 14 053 tani tashkil etdi. Ulardan 4 657 tasi qo\u2018shma korxonalarni va 9 396 tasi xorijiy korxonalarni tashkil etgan.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n