Hisobotga ko\u2018ra<\/a>, xizmatlar sektori O\u2018zbekistonda iqtisodiy o\u2018zgarishlarning asosiy drayverlaridan biriga aylangan. So\u2018nggi o\u2018n yilliklarda u mamlakatning bozor iqtisodiyotiga o\u2018tishida markaziy rol o\u2018ynab, strukturaviy o\u2018zgarishlarni amalga oshirishga, ish o\u2018rinlari yaratishga va mehnat unumdorligini oshirishga yordam berdi. Biroq, ushbu soha bir qancha muammolarga duch kelmoqda, ular ehtiyotkor yondashuv va kompleks islohotlarni talab qiladi. Ushbu maqolada xizmatlar sektorining hozirgi yutuqlari, muammolari va rivojlanish istiqbollari tahlil qilinadi, shuningdek, uni uzoq muddatli iqtisodiy o\u2018sishning asosi sifatida mustahkamlash yo\u2018nalishlari ko\u2018rib chiqiladi.<\/span><\/p>\nO\u2018zbekiston iqtisodiyotida xizmatlar sektorining o\u2018rni<\/strong><\/span>
\n1990-yillarning boshidan boshlab, xizmatlar sektori O\u2018zbekiston iqtisodiyotidagi ulushini sezilarli darajada oshirdi. Agar 1991 yilda u bandlikning taxminan 33 foizini tashkil qilgan bo\u2018lsa, 2022 yilga kelib bu ko\u2018rsatkich 52 foizga yetdi, shu bilan qishloq xo\u2018jaligining umumiy bandlikdagi ulushining pasayishini qoplab berdi. Bundan tashqari, xizmatlar sektorining iqtisodiyotdagi qo\u2018shilgan qiymatdagi ulushi shu davrda 35 foizdan 44 foizga oshdi. Shunga qaramay, so\u2018nggi o\u2018n yillikda xizmatlar sektorida bandlikning ulushi barqarorlashdi, garchi ushbu sohadagi qo\u2018shilgan qiymat ko\u2018rsatkichlari o\u2018sishda davom etayotgan bo\u2018lsa ham. Bu mehnat unumdorligini oshirish va innovatsion yondashuvlarni joriy etish zaruriyatini ko\u2018rsatadi. Bundan tashqari, xizmatlar sektori ayollar bandligini ta\u2019minlashda muhim rol o\u2018ynaydi: ushbu sohada ishlayotgan barcha ayollarning 60 foizi band bo\u2018lib, uning ijtimoiy ahamiyatini ta\u2019kidlaydi.<\/span><\/p>\nMuammolar va qiyinchiliklar<\/strong><\/span>
\nXizmatlar sektori o\u2018z yutuqlariga qaramay, quyidagi asosiy muammolar bilan duch kelmoqda:<\/span><\/p>\n\n- Mehnat unumdorligining pastligi:<\/strong> O\u2018zbekistonning xizmatlar sektoridagi unumdorlik OECD mamlakatlariga nisbatan ancha past darajada qolmoqda. 2021 yilda bu ko\u2018rsatkich OECD o\u2018rtacha darajasidan 14 barobar, Qozog\u2018istondan 4 barobar, Gruziyadan esa 2 barobar past edi.<\/span><\/li>\n
- Boshqa sohalar bilan bog\u2018liqlikning zaifligi:<\/strong> Xizmatlar ishlab chiqarish sohasining atigi 10 foizdan kamrog\u2018i ishlab chiqarish sanoati uchun vosita sifatida ishlatiladi, bu esa iqtisodiyotning umumiy o\u2018sish imkoniyatlarini cheklaydi.<\/span><\/li>\n
- Eksport cheklovlari:<\/strong> Garchi xizmatlar sektoriga to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri xorijiy investitsiyalar oqimi oshayotgan bo\u2018lsa ham, u global innovatsion xizmatlar, masalan, AKT va professional xizmatlar bo\u2018yicha eksportda hali past ulushga ega.<\/span><\/li>\n
- Nomutanosib infratuzilma rivoji:<\/strong> Transport va raqamli infratuzilma sifati boshqa rivojlanayotgan davlatlar darajasidan past bo\u2018lib, bu xizmatlar sektorining rivojlanish salohiyatini cheklaydi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n
Rivojlanish istiqbollari va yo\u2018nalishlar<\/strong><\/span>
\nXizmatlar sektorini barqaror o\u2018sish drayveriga aylantirish uchun quyidagi uch asosiy yo\u2018nalishga e\u2019tibor qaratish zarur:<\/span><\/p>\n\n- Ulanish imkoniyatlarini yaxshilash:<\/strong> Transport va raqamli infratuzilmaga sarmoya kiritish muhim. Ustuvor vazifalarga keng polosali internetni, ayniqsa, qishloq joylarida kengaytirish va xizmatlar savdosini yaxshilash uchun bojxona tartiblarini soddalashtirish kiradi.<\/span><\/li>\n
- Raqobatbardoshlikni oshirish:<\/strong> Xizmatlar bozorini liberallashtirish va savdo to\u2018siqlarini kamaytirish ushbu soha samaradorligini sezilarli darajada oshirishi mumkin. Chora-tadbirlar qatoriga telekommunikatsiya va transport sohalarida monopoliyalarni bekor qilish hamda mahalliy va xorijiy kompaniyalar uchun teng sharoitlar yaratish kiradi.<\/span><\/li>\n
- Kompetensiyalarni rivojlantirish:<\/strong> Mehnat unumdorligini oshirish uchun ta\u2019lim va kasbiy tayyorgarlikka sarmoya kiritish zarur. «Bir million o\u2018zbek dasturchisi» kabi dasturlar AKT ko\u2018nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi, xorijiy yuqori malakali mutaxassislarni jalb qilish esa ilg\u2018or texnologiyalarni joriy etishni ta\u2019minlaydi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n
Xulosa<\/strong><\/span>
\nXizmatlar sektori O\u2018zbekiston iqtisodiyotini transformatsiya qilish uchun katta salohiyatga ega. Unumdorlikni oshirish, eksportni kengaytirish va yangi ish o\u2018rinlari yaratish ushbu sohani barqaror o\u2018sish uchun asosga aylantirishi mumkin. Bunga erishish uchun infratuzilmani yaxshilash, bozorlarda liberallikni ta\u2019minlash va inson kapitalini rivojlantirishga qaratilgan kompleks yondashuv talab etiladi. Agar bu qadamlar muvaffaqiyatli amalga oshirilsa, O\u2018zbekiston xizmatlar sohasida mintaqaviy liderga aylanishi va xalqaro maydonda muhim yutuqlarga erishishi mumkin.<\/span><\/p>\nManba: Jahon Banki\u00a0<\/a><\/span><\/p>\n<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Xizmatlar sektori O\u2018zbekistonda iqtisodiy o\u2018zgarishlarning asosiy drayverlaridan biriga aylangan.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4253,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-4251","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-press"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4251"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4251\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4483,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4251\/revisions\/4483"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}