{"id":4809,"date":"2025-05-05T11:45:37","date_gmt":"2025-05-05T06:45:37","guid":{"rendered":"https:\/\/invexi.org\/?p=4809"},"modified":"2025-05-05T11:45:37","modified_gmt":"2025-05-05T06:45:37","slug":"reforms-for-wto-accession-and-economic-liberalization","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/invexi.org\/uz\/press\/reforms-for-wto-accession-and-economic-liberalization\/","title":{"rendered":"JSTga a\u2019zo bo\u2018lish va iqtisodiyotni liberallashtirish uchun islohotlar"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\"><em><strong>2025 yil 30 aprel kuni O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidenti \u201cIqtisodiy islohotlarni tezlashtirish va O\u2018zbekistonning Jahon Savdo Tashkilotiga (JST) a\u2019zo bo\u2018lishi bo\u2018yicha chora-tadbirlar to\u2018g\u2018risida\u201dgi 74-sonli Farmonni imzoladi. Hujjat asosiy iqtisodiy sohalarni liberallashtirish, qonunchilikni xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish va mamlakatni JST a\u2019zoligiga tayyorlashga qaratilgan.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<h2 dir=\"auto\">\u00a0<\/h2>\n<h2 class=\"\" dir=\"auto\">Farmonning konteksti va maqsadlari<\/h2>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">O\u2018zbekiston JSTga a\u2019zo bo\u2018lish orqali global iqtisodiyotga integratsiyalashishga intilmoqda, bu savdo, energetika, sanoat va ijtimoiy sohalarda keng qamrovli islohotlarni talab qiladi. 74-sonli Farmon ushbu o\u2018zgarishlarni tezlashtirish, raqobatbardosh bozor muhitini yaratish va mamlakatning investitsiya jozibadorligini oshirish choralarini mustahkamlaydi.<\/p>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\"><strong>Asosiy maqsadlar:<\/strong><\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\">Elektr energiyasi, gaz va kimyo sanoati bozorlarini liberallashtirish.<\/li>\n<li class=\"break-words\">Tashqi savdo va bojxona tartib-qoidalarini soddalashtirish.<\/li>\n<li class=\"break-words\">Mahalliy ishsiz ishlab chiqarish va eksportni qo\u2018llab-quvvatlash.<\/li>\n<li class=\"break-words\">Milliy standartlarni JST talablariga muvofiqlashtirish.<\/li>\n<li class=\"break-words\">Ijtimoiy himoyani, jumladan, maxsus ehtiyojli bolalarni qo\u2018llab-quvvatlashni kuchaytirish.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu maqsadlar iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va O\u2018zbekistonning xalqaro maydondagi mavqeini mustahkamlashga qaratilgan.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\">\u00a0<\/h2>\n<h2 class=\"\" dir=\"auto\">Farmonning asosiy qoidalari<\/h2>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Farmon bir qator normativ hujjatlarga, jumladan, oldingi prezident farmonlari va qarorlariga o\u2018zgartirishlar kiritadi hamda maqsadlarga erishish uchun yangi choralar joriy etadi. Quyida hujjatda ko\u2018rsatilgan asosiy islohot yo\u2018nalishlari keltiriladi.<\/p>\n<h3 class=\"\" dir=\"auto\">1. Elektr energetika sohasini isloh qilish<\/h3>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Farmon elektr energiyasi bozorini raqobatbardosh modelga o\u2018tkazishni nazarda tutadi:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>\u201cO\u2018zenergosotish\u201d AJning funksiyalarini qayta tashkil etish<\/strong>: Kompaniya yagona elektr energiyasi xaridori sifatida faoliyatini to\u2018xtatib, boshqa litsenziyalangan subyektlar bilan teng huquqli bozor ishtirokchisiga aylanadi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Bozor ishtirokchilarini litsenziyalash<\/strong>: Ishlab chiqaruvchilar, yetkazib beruvchilar, treyderlar va uzatish va tarqatish tizimlari operatorlari bozorda ishtirok etish uchun tartibga soluvchidan litsenziya olishlari shart.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Uzoq muddatli shartnomalar<\/strong>: Dispetcher talabi printsipi asosida ishlaydigan elektr stansiyalari litsenziyalangan xaridorlar bilan uzoq muddatli shartnomalar tuzadi, bu ta\u2019minot barqarorligini ta\u2019minlaydi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Eski normalarni bekor qilish<\/strong>: Oldingi kafolatlangan xaridor modeliga oid qoidalar bozor sharoitlariga moslashtirish uchun bekor qilinadi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu choralar shaffoflik, raqobat va energetika sohasiga investitsiyalarni jalb qilishga yordam beradi.<\/p>\n<h3 class=\"\" dir=\"auto\">2. Kimyo sanoatini modernizatsiya qilish<\/h3>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Sohaning eksport salohiyati va samaradorligini oshirish uchun Farmon quyidagi o\u2018zgarishlarni joriy etadi:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>Tashqi savdo kompaniyasini tashkil etish<\/strong>: \u201cO\u2018zkimyosanoat\u201d AJ tuzilmasida kimyo mahsulotlari eksportini muvofiqlashtirish uchun \u201cO\u2018zkimyoimpex\u201d MChJ tashkil etiladi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Tartib-taomillarni soddalashtirish<\/strong>: Eksportni boshqarishning eskirgan sxemalari bekor qilinib, ishlab chiqaruvchilar uchun ma\u2019muriy to\u2018siqlar kamaytiriladi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu qadamlar yuqori qo\u2018shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarishni ko\u2018paytirish va sohaning global bozorlardagi mavqeini mustahkamlashga qaratilgan.<\/p>\n<h3 class=\"\" dir=\"auto\">3. Tashqi savdoni liberallashtirish<\/h3>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Farmon JST standartlariga rioya qilish uchun tashqi savdo operatsiyalarini soddalashtiradi:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>Vositchilarni olib tashlash<\/strong>: Normativ hujjatlardan \u201cO\u2018ztreyd\u201d AJga havolalar olib tashlanadi, bu eksportchilarning davlat tuzilmalariga qaramligini kamaytiradi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>\u201cO\u2018zsanoatexport\u201d AJ funksiyalarini aniqlashtirish<\/strong>: Kompaniya sanoat mahsulotlari eksportidagi rolini saqlab qoladi, lekin aniqlashtirilgan vakolatlar bilan.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Bojxona tartiblarini soddalashtirish<\/strong>: 2018 yil 6 fevraldagi jismoniy shaxslar tomonidan bojxona chegarasidan tovarlar o\u2018tkazishni tartibga soluvchi qaror kuchini yo\u2018qotgan deb topiladi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu choralar bozor ishtirokchilari uchun teng shart-sharoitlar yaratadi va eksport o\u2018sishiga yordam beradi.<\/p>\n<h3 class=\"\" dir=\"auto\">4. Bojxona tartib-qoidalarini takomillashtirish<\/h3>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bojxona xizmati samaradorligini oshirish uchun Farmon quyidagilarni nazarda tutadi:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>Fondlarni qayta nomlash<\/strong>: \u201cBojxona qo\u2018mitasining maxsus fondi\u201d modernizatsiyaga urg\u2018u berish uchun \u201cBojxona qo\u2018mitasini rivojlantirish fondi\u201d deb qayta nomlanadi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Moliyaviy mexanizmlarni aniqlashtirish<\/strong>: Bojxona yig\u2018imlari byudjetni shakllantiruvchi majburiy to\u2018lovlar ro\u2018yxatidan chiqariladi, bu shaffoflikni oshiradi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu o\u2018zgarishlar bojxona jarayonlarini xalqaro standartlarga muvofiqlashtiradi.<\/p>\n<h3 class=\"\" dir=\"auto\">5. Gaz bozorini isloh qilish<\/h3>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Farmon gaz sohasi faoliyatining mexanizmlarini aniqlashtiradi:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>\u201cUzGasTrade\u201d AJning roli<\/strong>: Kompaniya ishlab chiqaruvchilardan va import orqali tasdiqlangan tariflar bo\u2018yicha tabiiy gaz sotib oladi va magistral tarmoqlarga ulangan iste\u2019molchilarga shartnoma asosida sotadi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Bozorni liberallashtirish<\/strong>: \u201cYagona operator\u201d tushunchasiga oid eskirgan normalar bozor modeliga o\u2018tish uchun bekor qilinadi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu choralar raqobatni va gaz sohasining samaradorligini oshiradi.<\/p>\n<h3 class=\"\" dir=\"auto\">6. Maxsus ehtiyojli bolalarni ijtimoiy qo\u2018llab-quvvatlash<\/h3>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Farmon reabilitatsiya xizmatlaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish choralarini o\u2018z ichiga oladi:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>Andijon viloyatida markaz tashkil etish<\/strong>: 2025 yilda Andijon viloyati bolalar reabilitatsiya markazi ish boshlaydi, bu maxsus xizmatlar qamrovini oshiradi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu tashabbus islohotlarning ijtimoiy yo\u2018nalishini ta\u2019kidlaydi.<\/p>\n<h3 class=\"\" dir=\"auto\">7. Xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish<\/h3>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">JST talablariga rioya qilish uchun Farmon O\u2018zbekistonning majburiyatlarini aniqlashtiradi:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>Texnik tartibga solish<\/strong>: 1958 yilgi BMTning g\u2018ildirakli transport vositalariga oid texnik qoidalarga doir kelishuv bilan bog\u2018liq formulalar xalqaro normalarga moslashtiriladi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Agentlikni qayta tashkil etish<\/strong>: O\u2018zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlash agentligi O\u2018zbekiston texnik tartibga solish agentligi deb qayta nomlanadi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu o\u2018zgarishlar mahsulot eksportini va global savdoga integratsiyani osonlashtiradi.<\/p>\n<h3 class=\"\" dir=\"auto\">8. Elektrotexnika sanoatini qo\u2018llab-quvvatlash<\/h3>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Farmon mahalliy elektrotexnika mahsulotlari ishlab chiqaruvchilari uchun imtiyozlar joriy etadi:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>Davlat xaridlarida narx imtiyozlari<\/strong>: 2024 yil 1 apreldan boshlab mahalliy ishlab chiqaruvchilar ishtirokchilar soniga qarab 8% dan 15% gacha chegirmalar oladi, DDP (O\u2018zbekiston) shartlari asosida. Imtiyozlar tijoriy qayta sotish uchun xaridlar uchun qo\u2018llanilmaydi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu chora mahalliy sanoatni rivojlantirish va eksportni rag\u2018batlantiradi.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\">\u00a0<\/h2>\n<h2 class=\"\" dir=\"auto\">Amalga oshirish mexanizmlari<\/h2>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Farmonni amalga oshirish uchun quyidagi choralar belgilangan:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>Muvofiqlashtirish<\/strong>: Adliya vazirligi va O\u2018zbekiston texnik tartibga solish agentligi ijro etishni tashkil qilish uchun mas\u2019uldir.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Nazorat<\/strong>: Ijro nazorati O\u2018zbekiston Bosh vaziriga yuklatilgan.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Muddarlar<\/strong>: Qoidalarining aksariyati darhol kuchga kiradi, ayrim bandlar 2026 yil 1 yanvardan boshlab amal qiladi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Bu mexanizmlar Farmonning samarali ijro etilishini ta\u2019minlaydi.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\">\u00a0<\/h2>\n<h2 class=\"\" dir=\"auto\">Kutilayotgan natijalar<\/h2>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">Muvaffaqiyatli amalga oshirilganda, 74-sonli Farmon quyidagi natijalarni beradi:<\/p>\n<ul class=\"marker:text-secondary\" dir=\"auto\">\n<li class=\"break-words\"><strong>JSTga a\u2019zo bo\u2018lishga tayyorgarlik<\/strong>: Qonunchilik va bozorlarning muvofiqlashtirilishi integratsiyani tezlashtiradi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Eksport o\u2018sishi<\/strong>: Savdoni soddalashtirish va ishlab chiqaruvchilarni qo\u2018llab-quvvatlash eksport salohiyatini oshiradi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Raqobatbardosh bozorlar<\/strong>: Energetika va gaz sohasidagi islohotlar investitsiyalarni jalb qiladi va samaradorlikni oshiradi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Ijtimoiy taraqqiyot<\/strong>: Reabilitatsiya xizmatlarining kengayishi maxsus ehtiyojli bolalarning hayot sifatini yaxshilaydi.<\/li>\n<li class=\"break-words\"><strong>Iqtisodiy o\u2018sish<\/strong>: Liberallashtirish va tadbirkorlikni qo\u2018llab-quvvatlash iqtisodiy rivojlanishni rag\u2018batlantiradi.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 dir=\"auto\">\u00a0<\/h2>\n<h2 class=\"\" dir=\"auto\">Xulosa<\/h2>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\">2025 yil 30 apreldagi O\u2018zbekiston Prezidentining 74-sonli Farmoni iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, bozorlarni liberallashtirish va JSTga a\u2019zo bo\u2018lishga tayyorgarlik ko\u2018rishga qaratilgan keng qamrovli islohotlar rejasini ifodalaydi. Hujjat energetika, sanoat, savdo va ijtimoiy sohalarni qamrab oladi va aniq ijro mexanizmlarini belgilaydi. Farmonning muvaffaqiyatli ijro etilishi O\u2018zbekistonning iqtisodiy barqarorligi va xalqaro mavqeini mustahkamlaydi.<\/p>\n<p class=\"break-words\" dir=\"auto\"><a href=\"https:\/\/lex.uz\/ru\/pdfs\/7508059\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hujjat lex.uz portalida o\u2018zbek tilida chop etilgan<\/a>.<\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2025 yil 30 aprel kuni O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidenti \u201cIqtisodiy islohotlarni tezlashtirish va O\u2018zbekistonning Jahon Savdo Tashkilotiga (JST) a\u2019zo bo\u2018lishi bo\u2018yicha chora-tadbirlar to\u2018g\u2018risida\u201dgi 74-sonli Farmonni imzoladi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4813,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-4809","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-press"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4809","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4809"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4814,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4809\/revisions\/4814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}