{"id":4819,"date":"2025-05-07T09:51:12","date_gmt":"2025-05-07T04:51:12","guid":{"rendered":"https:\/\/invexi.org\/?p=4819"},"modified":"2025-05-07T09:51:12","modified_gmt":"2025-05-07T04:51:12","slug":"adb-digital-transformation-in-asia-and-the-pacific","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/invexi.org\/uz\/press\/adb-digital-transformation-in-asia-and-the-pacific\/","title":{"rendered":"OTB: Osiyo va Tinch okeani mintaqasida raqamli transformatsiya"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><em><strong>Osiyo Taraqqiyot Bankining (OTB) 2025 yilgi &laquo;Raqamli transformatsiyadan yaxshi maqsadlar uchun foydalanish&raquo; hisoboti Osiyo va Tinch okeani mintaqasida raqamli texnologiyalarning inklyuziv va barqaror rivojlanishni rag\u2018batlantirishdagi ulkan imkoniyatlarini ta\u2019kidlaydi. Hisobot tengsizlik, qashshoqlik va tabiiy ofatlarga zaiflikni kamaytirish imkoniyatlariga e\u2019tibor qaratib, samarali boshqaruvsiz farqlarni yanada kuchaytirish xavfini ham ogohlantiradi. Past raqamlashtirish darajasiga ega bo\u2018lgan mamlakatlarga alohida e\u2019tibor berilgan bo\u2018lib, O\u2018zbekiston inklyuziv o\u2018sish va chidamlilik uchun raqamli texnologiyalardan faol foydalanayotgan davlat sifatida ajralib turadi. Ushbu maqola hisobotning asosiy xulosalarini umumlashtiradi va O\u2018zbekistonning bu jarayondagi rolini, shu jumladan mamlakat bilan bog\u2018liq maxsus misollar va tashabbuslarni batafsil bayon qiladi.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<h2>Raqamli transformatsiya: imkoniyatlar va muammolar<\/h2>\n<h3>Mintaqaviy kontekst<\/h3>\n<p>Osiyo va Tinch okeani mintaqasi doimiy tengsizlik va ekstremal ob-havo hodisalariga yuqori zaiflik kabi jiddiy muammolarga duch kelmoqda. 2024 yilda mintaqa aholisining 18,9 foizi kuniga 3,65 dollar chegarasidan pastroq yashadi, daromad tengsizligini aks ettiruvchi Jini koeffitsienti esa 1990 yilga nisbatan 6 foizga yuqori bo\u2018lib qoldi. Mintaqa, shuningdek, iqlim bilan bog\u2018liq ofatlardan kelib chiqadigan iqtisodiy yo\u2018qotishlarga juda zaif bo\u2018lib, yuqori emissiya stsenariysida 2070 yilga kelib yalpi ichki mahsulotning 16,9 foizini yo\u2018qotishi kutilmoqda.<\/p>\n<p>Raqamli texnologiyalar beshta asosiy yo\u2018nalish orqali yechimlar taklif qiladi:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Kirishni kengaytirish<\/strong>: geografik va axborot to\u2018siqlarini yo\u2018q qilib, moliyaviy xizmatlar, ta\u2019lim va iqtisodiy imkoniyatlarga kirishni yaxshilash.<\/li>\n<li><strong>Ofatlarga chidamlilik<\/strong>: aniq ma\u2019lumotlar yordamida ekstremal ob-havo hodisalarini monitoring qilish va ularga javob berishni kuchaytirish.<\/li>\n<li><strong>Tadbirkorlik<\/strong>: biznes yaratishni osonlashtirish va kichik firmalarni global savdoga jalb qilish.<\/li>\n<li><strong>Mahsuldorlik<\/strong>: avtomatlashtirish va sun\u2019iy intellekt (SI) orqali samaradorlik va iqtisodiy o\u2018sishni oshirish.<\/li>\n<li><strong>Xulq-atvor o\u2018zgarishi<\/strong>: axborot kampaniyalari va standart sozlamalar orqali barqaror amaliyotlarni rag\u2018batlantirish.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Biroq, nazoratsiz raqamli transformatsiya raqamli tafovutni kengaytirishi, energiya sarfini oshirishi va kiberxavfsizlik, ma\u2019lumotlar maxfiyligi va dezinformatsiya bilan bog\u2018liq muammolarni keltirib chiqarishi mumkin, bu ayniqsa zaif aholiga ta\u2019sir qiladi.<\/p>\n<h3>Siyosat doirasi<\/h3>\n<p>Raqamli transformatsiyani samarali boshqarish uchun hisobot uch qismli strategiyani taklif qiladi:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Milliy raqamli strategiyalar<\/strong>: inklyuzivlik va barqarorlik maqsadlarini integratsiya qilish uchun vazirliklar o\u2018rtasida siyosatni muvofiqlashtirish.<\/li>\n<li><strong>Maqsadli choralar<\/strong>: bozor va ijtimoiy muvaffaqiyatsizliklarni subsidiyalar, qoidalar va rag\u2018batlantirish orqali bartaraf etish.<\/li>\n<li><strong>Manfaatdor tomonlarning ishtiroki<\/strong>: yechimlarni kengaytirish uchun xususiy sektor, fuqarolik jamiyati va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qilish.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2>O\u2018zbekiston<\/h2>\n<h3>Hozirgi holat<\/h3>\n<p>O\u2018zbekiston Kambodja, Bangladesh, Mo\u2018g\u2018uliston va Pokiston kabi davlatlar qatorida past raqamlashtirish iqtisodiyoti sifatida tasniflanadi. Raqamli infratuzilmaning yetarli emasligi, internetga kirishning cheklanganligi va raqamli savodxonlikning pastligi raqamlashtirish imkoniyatlarini to\u2018liq ro\u2018yobga chiqarishga to\u2018sqinlik qilmoqda. OTB hisobotiga ko\u2018ra, O\u2018zbekiston quyidagi muammolarga duch kelmoqda:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tarmoq qamrovi cheklangan<\/strong>: qishloq hududlarida mobil aloqa qamrovi shaharlarga nisbatan sezilarli darajada past. Rivojlanayotgan Osiyoda shahar va qishloq o\u2018rtasidagi 4G qamrov farqi 7,4 foizni tashkil qiladi va O\u2018zbekiston bundan mustasno emas. Masalan, Qoraqalpog\u2018iston kabi olis hududlarda yuqori tezlikdagi internetga kirish cheklangan.<\/li>\n<li><strong>Ma\u2019lumotlarning yuqori narxi<\/strong>: daromad darajasiga nisbatan mobil internet narxi yuqori bo\u2018lib, raqamli xizmatlarni kam daromadli guruhlar uchun nochor qilmoqda. O\u2018zbekistonda 1 GB ma\u2019lumotning o\u2018rtacha narxi oylik daromadning taxminan 1,5 foizini tashkil qiladi, bu mintaqaviy o\u2018rtacha ko\u2018rsatkichdan yuqori.<\/li>\n<li><strong>Raqamli savodxonlikning pastligi<\/strong>: ayniqsa, keksa yoshdagilar, ayollar va qishloq aholisi orasida raqamli ko\u2018nikmalarning yetishmasligi texnologiyalarni qo\u2018llashni cheklaydi. Masalan, O\u2018zbekiston qishloqlaridagi kattalar aholisining atigi 30 foizi onlayn banking yoki elektron hukumat xizmatlari kabi asosiy raqamli xizmatlardan ishonchli foydalana oladi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Shunga qaramay, O\u2018zbekiston raqamlashtirish sohasida yutuqlarga erishmoqda. Hukumat <em>Raqamli O\u2018zbekiston-2030 strategiyasi<\/em>ni ishlab chiqdi, unda keng polosali internetga kirishni kengaytirish, elektron hukumatni rivojlantirish va IT startaplarini qo\u2018llab-quvvatlash rejalari mavjud. Masalan, 2023 yilda Toshkentda IT Park Uzbekistan tashkil etildi, u texnologiya kompaniyalari uchun soliq imtiyozlari va infratuzilma taqdim etadi.<\/p>\n<h3>Inklyuzivlik va chidamlilik uchun imkoniyatlar<\/h3>\n<p>Raqamli texnologiyalar O\u2018zbekistonga tengsizlikni bartaraf etish va chidamlilikni oshirishda katta imkoniyatlar taqdim etadi. OTB hisoboti O\u2018zbekiston muvaffaqiyatga erisha oladigan bir qancha sohalarni belgilaydi:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Moliyaviy inklyuzivlik<\/strong>: mobil banking va fintech platformalari kabi raqamli moliyaviy xizmatlar bank xizmatlaridan foydalanmaydigan aholiga moliyaviy imkoniyatlarni kengaytirishi mumkin. Janubi-Sharqiy Osiyoda raqamli kredit oluvchilarning 66 foizi bank xizmatlaridan foydalanmaydi yoki cheklangan kirishga ega, bu O\u2018zbekiston uchun namuna bo\u2018la oladi. Masalan, mahalliy fintech kompaniyasi <em>Payme<\/em> 2 milliondan ortiq foydalanuvchiga xizmat ko\u2018rsatib, mobil to\u2018lovlar va mikrokreditlar taqdim etmoqda, bu ayniqsa qishloq aholisi uchun muhim.<\/li>\n<li><strong>Qishloq xo\u2018jaligi chidamliligi<\/strong>: masofaviy zondlash va SI asosidagi tahlillar kabi raqamli vositalar qishloq xo\u2018jaligi mahsuldorligini oshirishi va ofatlarga tayyorgarlikni yaxshilashi mumkin. O\u2018zbekistonda, qishloq xo\u2018jaligi yalpi ichki mahsulotning 25 foizini tashkil etadigan joyda, bunday texnologiyalar ekinlar holatini monitoring qilish va qurg\u2018oqchilikni bashorat qilish uchun qo\u2018llanilishi mumkin. Masalan, Farg\u2018ona viloyatidagi pilot loyiha dronlar va sun\u2019iy yo\u2018ldosh ma\u2019lumotlari yordamida sug\u2018orishni optimallashtirib, paxta hosildorligini 10 foizga oshirdi.<\/li>\n<li><strong>KXSni qo\u2018llab-quvvatlash<\/strong>: raqamli platformalar O\u2018zbekistonning kichik va o\u2018rta korxonalariga (KXS) ichki va xalqaro bozorlarga kirishda yordam berishi mumkin. Hindistonda raqamli qabul qilishning bir birlikka oshishi mikro firmalarning eksport ehtimolini 4 foizga oshirdi va O\u2018zbekiston ham shunga o\u2018xshash natijalarga erisha oladi. Masalan, mamlakatdagi eng yirik bozor <em>Uzum Market<\/em> 10 000 dan ortiq mahalliy sotuvchilarni millionlab xaridorlar bilan bog\u2018laydi.<\/li>\n<li><strong>Ta\u2019lim va raqamli savodxonlik<\/strong>: raqamli ta\u2019lim platformalari, ayniqsa olis hududlarda ta\u2019limga kirishdagi to\u2018siqlarni yo\u2018q qilishi mumkin. O\u2018zbekistonda Toshkent axborot texnologiyalari universitetining <em>TUIT Online<\/em> loyihasi dasturlash va raqamli ko\u2018nikmalar bo\u2018yicha bepul kurslar taqdim etib, 50 000 dan ortiq foydalanuvchini jalb qildi, ulardan 40 foizi ayollar.<\/li>\n<li><strong>Iqlim muammolariga chidamlilik<\/strong>: raqamli texnologiyalar tabiiy ofatlarni monitoring qilish va ularga javob berishni yaxshilashi mumkin. O\u2018zbekistonda, Orol dengizining qurishi ekologik va ijtimoiy muammolarni keltirib chiqaradigan joyda, erta ogohlantirish tizimlari kabi raqamli yechimlar chang bo\u2018ronlarining ta\u2019sirini yumshatishi mumkin. Masalan, Qoraqalpog\u2018istonda IoT (Narsalar interneti) asosidagi havo sifatini monitoring qilish tizimi sinovdan o\u2018tkazilmoqda, u mahalliy hokimiyatlarga real vaqtda ma\u2019lumot uzatadi.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>O\u2018zbekistondagi siyosatlar va tashabbuslar<\/h3>\n<p>O\u2018zbekiston OTB tavsiyalariga mos keladigan bir qator tashabbuslarni amalga oshirib, raqamli transformatsiyani tezlashtirmoqda:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Infratuzilmani kengaytirish<\/strong>: <em>Raqamli O\u2018zbekiston-2030 strategiyasi<\/em> doirasida hukumat 2027 yilga kelib 4G qamrovini 100 foizga yetkazish va Toshkent va Samarqand kabi yirik shaharlarda 5G joriy etishni boshlashni rejalashtirmoqda. 2024 yilda Xorazm viloyatining qishloq hududlarida optik tolali tarmoqlarni yoyish loyihasi 150 000 xonadonga yuqori tezlikdagi internetga kirishni ta\u2019minladi.<\/li>\n<li><strong>Raqamli boshqaruv<\/strong>: <em>my.gov.uz<\/em> platformasi biznesni ro\u2018yxatdan o\u2018tkazish va soliq deklaratsiyalari kabi 300 dan ortiq davlat xizmatlarini onlayn taqdim etadi. 2025 yilga kelib hukumat davlat xizmatlarining 80 foizini raqamlashtirishni rejalashtirmoqda, bu ayniqsa olis hududlardagi fuqarolar uchun kirishni osonlashtiradi.<\/li>\n<li><strong>Startaplarni qo\u2018llab-quvvatlash<\/strong>: 2019 yilda tashkil etilgan IT Park Uzbekistan texnologik startaplar uchun markazga aylandi, soliq imtiyozlari va global bozorlarga kirish imkoniyatini taqdim etadi. 2025 yilga kelib IT Park 1000 startapni qo\u2018llab-quvvatlash va IT sohasida 50 000 ish o\u2018rni yaratishni maqsad qilmoqda.<\/li>\n<li><strong>Raqamli savodxonlik<\/strong>: Xalq ta\u2019limi vazirligi YUNESKO bilan hamkorlikda 2026 yilga kelib 1 million fuqaroni asosiy raqamli ko\u2018nikmalarga o\u2018rgatishni maqsad qilgan <em>Digital Skills for All<\/em> dasturini boshladi. Dastur qishloq hududlaridagi ayollar va yoshlarga alohida e\u2019tibor qaratadi.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>O\u2018zbekiston uchun tavsiyalar<\/h3>\n<p>OTB hisoboti O\u2018zbekiston kabi past raqamlashtirish iqtisodiyotlari quyidagi ustuvor yo\u2018nalishlarga e\u2019tibor qaratishni tavsiya qiladi:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Infratuzilmaga investitsiyalar<\/strong>: Qashqadaryo va Surxondaryo kabi qishloq hududlarida keng polosali aloqa va 5G qamrovini kengaytirishni tezlashtirish, spektr almashish va past orbitadagi sun\u2019iy yo\u2018ldoshlar kabi tejamkor yechimlardan foydalanish. Masalan, Mo\u2018g\u2018ulistonda olis maktablarni ulash uchun sun\u2019iy yo\u2018ldoshlardan foydalanish O\u2018zbekiston qishloqlari uchun moslashtirilishi mumkin.<\/li>\n<li><strong>Raqamli savodxonlik dasturlari<\/strong>: zaif guruhlarga qaratilgan milliy o\u2018quv tashabbuslarini joriy etish. <em>Digital Skills for All<\/em> dasturi Bangladeshda mahalliy IT firmalari qishloq aholisini raqamli ko\u2018nikmalarga o\u2018rgatayotganidek, xususiy sektor hamkorligi orqali kengaytirilishi kerak.<\/li>\n<li><strong>Xarajatlarni kamaytirish choralar\u0131<\/strong>: Tailanddagi kabi subsidiyalar yoki universal xizmat fondlarini joriy etib, kam daromadli guruhlar uchun internet narxini pasaytirish. Masalan, Andijon viloyatidagi fermerlar uchun mobil ma\u2019lumotlar uchun subsidiyalar raqamli qishloq xo\u2018jaligi platformalariga kirishni yaxshilashi mumkin.<\/li>\n<li><strong>Yashil raqamli infratuzilma<\/strong>: Xitoyda 2032 yilga kelib davlat ma\u2019lumot markazlari yashil energiyaga o\u2018tadigan modelni qo\u2018llab, qayta tiklanadigan energiya bilan ishlaydigan ma\u2019lumot markazlarini rivojlantirish. O\u2018zbekistonda, quyosh energiyasi jadal rivojlanayotgan Navoiy viloyatida bunday loyihalar amalga oshirilishi mumkin.<\/li>\n<li><strong>Fintech rivojlanishi<\/strong>: <em>Payme<\/em> va <em>Click<\/em> kabi fintech kompaniyalarining o\u2018sishini soliq imtiyozlari va tartibga soluvchi sinov maydonchalari orqali rag\u2018batlantirish, Buxoro viloyati kabi qishloq hududlarida raqamli moliyaviy xizmatlarga kirishni kengaytirish.<\/li>\n<li><strong>KXSni qo\u2018llab-quvvatlash<\/strong>: Hindistonning <em>ONDC<\/em> (Ochiq raqamli savdo tarmog\u2018i) ga o\u2018xshash milliy raqamli platforma yaratib, mahalliy sotuvchilarni raqamli iqtisodiyotga integratsiya qilish. Masalan, Samarqanddagi hunarmandchilik mahsulotlarini eksport qilish uchun <em>Uzum Market<\/em>ni kengaytirish mahalliy tadbirkorlar daromadini oshirishi mumkin.<\/li>\n<\/ul>\n<p>O\u2018zbekiston, shuningdek, OTB va boshqa tashkilotlardan texnik va moliyaviy yordam jalb qilib, xalqaro hamkorlikni mustahkamlashi mumkin. <em>Markaziy Osiyo mintaqaviy iqtisodiy hamkorlik (CAREC) raqamli strategiyasi<\/em> kabi mintaqaviy dasturlarda ishtirok etish raqamli infratuzilmani rivojlantirishni tezlashtirishi mumkin.<\/p>\n<h2>Mintaqadagi muvaffaqiyat hikoyalari va O\u2018zbekiston uchun saboqlar<\/h2>\n<p>OTB hisoboti O\u2018zbekiston moslashtira oladigan boshqa Osiyo mamlakatlaridagi muvaffaqiyatli raqamli siyosatlarni ta\u2019kidlaydi:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Hindiston raqamli infratuzilmasi<\/strong>: Yagona to\u2018lov interfeysi (UPI) va 2024 yilgi Raqamli raqobat qonuni moliyaviy inklyuzivlik va KXSni himoya qilishni oshirdi. O\u2018zbekiston to\u2018lovlarni soddalashtirish uchun shunga o\u2018xshash platforma ishlab chiqishi mumkin, masalan, <em>Payme<\/em>ni transchegaraviy tranzaksiyalarni qo\u2018llab-quvvatlash uchun kengaytirish.<\/li>\n<li><strong>Janubiy Koreyaning yashil raqamli strategiyasi<\/strong>: raqamli sektorni yashillashtirishga qaratilgan keng qamrovli yondashuv, uglerod narxlash va qayta tiklanadigan energiyadan foydalanishni o\u2018z ichiga oladi, O\u2018zbekistonda quyosh energiyasiga boy hududlarda barqaror ma\u2019lumot markazlarini yaratish uchun qo\u2018llanilishi mumkin.<\/li>\n<li><strong>Tailandning USF dasturi<\/strong>: ijtimoiy rivojlanish vazirliklari bilan hamkorlikda zaif guruhlarga yo\u2018naltirilgan hamkorlik raqamli inklyuzivlikni yaxshiladi. O\u2018zbekiston Jizzax viloyati kabi qishloq hududlarida internetga kirishni subsidiyalash uchun shunga o\u2018xshash fond joriy etishi mumkin.<\/li>\n<li><strong>Indoneziyadagi fintech<\/strong>: <em>GoPay<\/em> va <em>OVO<\/em> kabi platformalar bank xizmatlaridan foydalanmaydigan aholining 70 foiziga moliyaviy kirishni oshirdi. O\u2018zbekiston o\u2018z fintech yechimlarini kengaytirishi mumkin, masalan, <em>Payme<\/em>ni xalqaro to\u2018lov tizimlari bilan hamkorlik orqali.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Xulosa<\/h2>\n<p>OTBning 2025 yilgi hisoboti raqamli transformatsiya maqsadli siyosatlar va manfaatdor tomonlar hamkorligi yo\u2018lida bo\u2018lsa, Osiyo va Tinch okeani mintaqasida inklyuziv va barqaror rivojlanish uchun kuchli katalizator bo\u2018lishi mumkinligini ta\u2019kidlaydi. Past raqamlashtirish iqtisodiyoti bo\u2018lgan O\u2018zbekiston uchun asosiy ustuvor yo\u2018nalishlar raqamli infratuzilmaga investitsiyalar, raqamli ko\u2018nikmalarni rivojlantirish va xizmatlarning arzonligini oshirishni o\u2018z ichiga oladi. <em>Raqamli O\u2018zbekiston-2030 strategiyasi<\/em>, IT Park va <em>Payme<\/em> va <em>Uzum Market<\/em> kabi platformalar mamlakatning bu sohadagi imkoniyatlarini namoyish etadi. Mintaqadagi muvaffaqiyatli tajribalardan o\u2018rganib va xalqaro yordamdan foydalanib, O\u2018zbekiston tengsizlikni kamaytirish, chidamlilikni oshirish va barqaror kelajak qurish uchun raqamli texnologiyalardan samarali foydalanishi mumkin, bu esa mintaqaning farovonligiga sezilarli hissa qo\u2018shadi.<\/p>\n<h2>Foydalanilgan manbalar<\/h2>\n<ul>\n<li>Osiyo Taraqqiyot Banki. (2025). <em>Raqamli transformatsiyadan yaxshi maqsadlar uchun foydalanish: Osiyo rivojlanish siyosati hisoboti 2025<\/em>: <a href=\"https:\/\/www.adb.org\/sites\/default\/files\/publication\/1050686\/asian-development-policy-report-2025.pdf\">https:\/\/www.adb.org\/sites\/default\/files\/publication\/1050686\/asian-development-policy-report-2025.pdf<\/a><\/li>\n<li>OTB yangiliklari. (2025). <em>Raqamlashtirish Osiyo va Tinch okeani mintaqasida doimiy tengsizlikni kamaytirishi mumkin<\/em>: <a href=\"https:\/\/www.adb.org\/news\/digitalization-can-reduce-persistent-inequality-asia-and-pacific\">https:\/\/www.adb.org\/news\/digitalization-can-reduce-persistent-inequality-asia-and-pacific<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osiyo Taraqqiyot Bankining (OTB) 2025 yilgi &laquo;Raqamli transformatsiyadan yaxshi maqsadlar uchun foydalanish&raquo; hisoboti Osiyo va Tinch okeani mintaqasida raqamli texnologiyalarning inklyuziv va barqaror rivojlanishni rag\u2018batlantirishdagi ulkan imkoniyatlarini ta\u2019kidlaydi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4821,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-4819","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-press"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4819"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4822,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4819\/revisions\/4822"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}