{"id":4850,"date":"2025-05-26T15:56:27","date_gmt":"2025-05-26T10:56:27","guid":{"rendered":"https:\/\/invexi.org\/?p=4850"},"modified":"2025-05-26T15:59:42","modified_gmt":"2025-05-26T10:59:42","slug":"monetary-policy-of-uzbekistan-review-for-q1-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/invexi.org\/uz\/press\/monetary-policy-of-uzbekistan-review-for-q1-2025\/","title":{"rendered":"O\u2018zbekiston Pul-kredit Siyosati: 2025 yil I chorak uchun sharh"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">O\u2018zbekiston Respublikasi Markaziy Bankining \u201c2025 yil I chorak uchun pul-kredit siyosati sharhi\u201d rasmiy hisobotiga ko\u2018ra, 2025 yilning birinchi choragida mamlakat iqtisodiyoti global va ichki muammolarga qaramay barqaror o\u2018sishni namoyon etdi. Markaziy Bank o\u2018rta muddatli istiqbolda inflyatsiyani 5% darajasida ushlab turish maqsadida narxlar barqarorligini ta\u2019minlashga sodiq qoldi. Ushbu sharh iqtisodiy vaziyat, pul-kredit shartlari, kreditlashning iqtisodiy o\u2018sishga ta\u2019siri, avtomobil bozori tendensiyalari, real samarali valyuta kursi va Markaziy Osiyo hamda Kavkaz mintaqasidagi inflyatsiya jarayonlarini atroflicha yoritadi, shuningdek, kelajak prognozlarini taqdim etadi.<\/span><\/strong><\/p>\n<h4 dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Makroiqtisodiy Vaziyat va Prognozlar<\/span><\/strong><\/h4>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">2025 yilning birinchi choragi ichki harakat va tashqi bosimlar ta\u2019sirida muhim iqtisodiy o\u2018zgarishlar bilan ajralib turdi. O\u2018zbekiston iqtisodiyoti mustahkamlik ko\u2018rsatdi, ammo inflyatsiya bosimi va global savdo noaniqliklari ehtiyotkor siyosatni talab qildi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Inflyatsiya va Narxlar Dinamikasi<\/span><\/strong><br \/>\n<strong><span style=\"font-size: 14pt;\">2025 yil I choragida inflyatsiya tezlashib, mart oyida yillik hisobda 10.3% ga yetdi. Bu o\u2018sish talab va taklif omillari kombinatsiyasi bilan bog\u2018liq edi. Talab tarafdan, 2024 yil I choragiga nisbatan 18.2% ga oshgan transchegaraviy pul o\u2018tkazmalari va kreditlarning mavjudligi tufayli daromadlarning o\u2018sishi iste\u2019mol xarajatlarini rag\u2018batlantirdi. Taklif tarafdan, global narxlar o\u2018sishi va logistika xarajatlari tufayli import tovarlarning qimmatlashishi narx bosimini kuchaytirdi. Energiya va mavsumiy oziq-ovqat mahsulotlarini hisobga olmagan yadroviy inflyatsiya 8.1% ga ko\u2018tarildi, bu transport, kommunal xizmatlar va oziq-ovqat bo\u2018lmagan tovarlar kabi keng doiradagi mahsulotlarda narxlar barqaror o\u2018sishini ko\u2018rsatdi. 2024 yilda boshlangan energiya narxlarini liberallashtirish elektr, gaz va yoqilg\u2018i xarajatlarini oshirdi, bu biznes va xonadonlarga ta\u2019sir qildi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Inflyatsiya kutishlari martda valyuta kursining barqarorligi va energiya ta\u2019minotidagi yaxshilanishlar tufayli biroz pasaydi, ammo hali ham yuqori. Markaziy Bank so\u2018rovlariga ko\u2018ra, xonadonlar 11\u201312%, tadbirkorlar esa 10\u201311% inflyatsiyani kutmoqda. Yuqori kutishlar ikkilamchi effektlar xavfini keltirib chiqaradi, bunda firmalar narxlarni oshiradi, ishchilar esa yuqori ish haqi talab qiladi, bu inflyatsiyani mustahkamlashi mumkin. Markaziy Bank aniq kommunikatsiya va qattiq pul-kredit siyosati orqali bu kutishlarni boshqarishga harakat qilmoqda.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Asosiy Foiz Stavkasi Bo\u2018yicha Qaror<\/span><\/strong><br \/>\n<strong><span style=\"font-size: 14pt;\">2025 yil 24 aprel kuni Markaziy Bank Boshqaruvi yillik 14% da asosiy foiz stavkasini saqlash to\u2018g\u2018risida qaror qabul qildi. Bu qaror inflyatsiyani jilovlash va iqtisodiy o\u2018sishni qo\u2018llab-quvvatlash o\u2018rtasidagi muvozanatni ta\u2019minlash uchun ehtiyotkor yondashuvni aks ettirdi. Bank talab va taklif o\u2018rtasidagi nomutanosiblik xavfi, global savdo siyosatidagi o\u2018zgarishlar va inflyatsiya kutishlarini barqaror ushlab turish zarurligini hisobga oldi. Qattiq pul-kredit siyosati iqtisodning haddan tashqari qizib ketishini oldini olish uchun muhim edi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Markaziy Bank 2025 yil oxiriga kelib inflyatsiya 8% ga tushishini prognoz qilmoqda, bu II chorakda energiya narxlarini liberallashtirishning dastlabki ta\u2019siri pasayishi bilan qo\u2018llab-quvvatlanadi. Ammo 2025 yil iyun oyida bank liberallashtirishning logistika, ishlab chiqarish va chakana savdo kabi sohalardagi ikkilamchi ta\u2019sirini baholash uchun pul-kredit shartlarini qayta ko\u2018rib chiqishni rejalashtirmoqda.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Iqtisodiy O\u2018sish va Ichki Sharoitlar<\/span><\/strong><br \/>\n<strong><span style=\"font-size: 14pt;\">O\u2018zbekiston iqtisodiyoti 2025 yil I choragida yillik hisobda 6.8% o\u2018sdi, bu 2024 yildagi 6.2% dan yuqori. Bu muvaffaqiyat bir nechta omillar bilan bog\u2018liq edi. Birinchidan, iste\u2019mol faolligi daromadlar o\u2018sishi va pul o\u2018tkazmalari tufayli ko\u2018tarildi. Ikkinchidan, xususiy sektordagi investitsiyalar, ayniqsa qurilish, infratuzilma va raqamlashtirish sohasida, tovar va xizmatlar taklifini kengaytirdi, bu inflyatsiya bosimini biroz yumshatdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Ichki iqtisodiy sharoitlar talab o\u2018sishi va tuzilmaviy o\u2018zgarishlarni aks ettirdi. Chakana savdo yillik hisobda 7.4% ga o\u2018sdi, xarid qobiliyatining oshganini ko\u2018rsatdi. Sanoat ishlab chiqarishi, xususan to\u2018qimachilik, metallurgiya va oziq-ovqat sohasida, 6.1% ga o\u2018sdi. Kichik va o\u2018rta biznesni qo\u2018llab-quvvatlash bo\u2018yicha davlat dasturlari yangi ish o\u2018rinlari yaratdi va mahalliy ishlab chiqarishni kuchaytirdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Markaziy Bank 2025 yil uchun YaIM 6\u20136.5% o\u2018sishini prognoz qilmoqda, bu ichki talab, xususiy investitsiyalar va davlat dasturlari bilan qo\u2018llab-quvvatlanadi. Ammo yuqori iqtisodiy faollik haddan tashqari qizib ketishni oldini olish uchun diqqat bilan kuzatuvni talab qiladi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Tashqi Iqtisodiy Sharoitlar<\/span><\/strong><br \/>\n<strong><span style=\"font-size: 14pt;\">2025 yil I choragida global iqtisodiy vaziyat O\u2018zbekiston uchun qiyinchiliklar tug\u2018dirdi. AQShning mart-aprel oylarida Xitoy, Yevropa Ittifoqi va boshqa mamlakatlardan import qilinadigan tovarlarga yangi bojxona tariflari joriy etishi noaniqlikni oshirdi. Ushbu choralar global o\u2018sishni sekinlashtirishi va savdoni parchalashi mumkin. Global Iqtisodiy Siyosat Noaniqligi Indeksi va VIX volatilligi indeksi so\u2018nggi ikki yildagi eng yuqori darajaga yetdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">O\u2018zbekistonning asosiy eksport tovarlari narxlari turlicha dinamikani ko\u2018rsatdi. Oltin eksport daromadining 35% ni tashkil qiladi va 2025 yil boshidan AQSh dollari indeksi (DXY) 2.3% pasayishi tufayli narxi oshdi. Goldman Sachs va Xalqaro Valyuta Jamg\u2018armasi prognozlariga ko\u2018ra, oltin narxi 2025 yil davomida 3000 dollardan yuqori bo\u2018lib qoladi. Mis narxi 4.5 dollarga turg\u2018unlashdi, neft (Brent) barreliga 74 dollarga yetdi, ammo O\u2018PEK+ ishlab chiqarishni qisqartirishi tufayli o\u2018zgaruvchan. Paxta narxlari 2024 yil boshidan 15% ga tushdi, bu to\u2018qimachilik sohasiga bosim o\u2018tkazmoqda.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Xalqaro Valyuta Jamg\u2018armasining 2025 yil aprel prognozlariga ko\u2018ra, global iqtisodiy o\u2018sish 2.8% ni, savdo esa 1.7% ni tashkil qiladi. Asosiy savdo hamkorlarining o\u2018sishi sekinlashadi: Xitoy (4%), Rossiya (4%), Qozog\u2018iston (4.9%), Turkiya (3.2%). Bu O\u2018zbekiston eksportiga talabni cheklaydi.<\/span><\/strong><\/p>\n<h4 dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Real Samarali Valyuta Kursi<\/span><\/strong><\/h4>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Real samarali valyuta kursi (REER) iqtisodiy raqobatbardoshlikning muhim ko\u2018rsatkichi hisoblanadi. Behavioural Equilibrium Exchange Rate (BEER) metodologiyasi yordamida tahlil shuni ko\u2018rsatadiki, 2025 yil I choragida REER o\u2018rta muddatli muvozanat tendensiyasida edi. Nominal so\u2018m kursining past o\u2018zgaruvchanligi (1% dan kam) va savdo hamkorlarining valyutalari mustahkamlanishi bunga yordam berdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">REER dinamikasiga ta\u2019sir qiluvchi omillar:<\/span><\/strong><\/p>\n<ul dir=\"auto\">\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Balassa-Samuelson Effekti: eksport sohasidagi mahsuldorlik o\u2018sishi ichki ish haqlarini oshiradi, bu REER ni yiliga 0.8\u20131.2% ga mustahkamlaydi.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Sotib Olish Qobiliyati Pariteti: 2024 yilda jon boshiga YaIM 5.4% ga o\u2018sdi, bu talabni oshirib, REER ni mustahkamladi.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Davlat Xarajatlari: 2024 yilda YaIMning 28% gacha oshgan davlat xarajatlari talabni oshirib, REER ni 0.5\u20130.7% ga mustahkamladi.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Davlat Qarzi: YaIMning 38% ni tashkil qiluvchi qarz devalvatsiya bosimini keltirib chiqaradi, lekin 36 milliard dollarlik zaxiralar buni qoplaydi.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Real Foiz Stavkasi: 3.5\u20133.8% lik yuqori stavkalar so\u2018m aktivlarini jozibador qiladi.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Savdo Shartlari: oltin eksportining o\u2018sishi REER ni 0.3\u20130.5% ga mustahkamladi.<\/span><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">2016\u20132024 yillardagi tahlil REER ning o\u2018rtacha yillik mustahkamlanishi 2.2% ni ko\u2018rsatdi. 2025 yilda 1.5\u20132% mustahkamlanish kutilmoqda, bu eksport raqobatbardoshligini saqlaydi.<\/span><\/strong><\/p>\n<h4 dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Pul-kredit Shartlari<\/span><\/strong><\/h4>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">2025 yil I choragida Markaziy Bank inflyatsiyani 7\u20139% koridorida ushlab turish uchun qattiq pul-kredit shartlarini saqladi. Real asosiy stavka 3.5\u20133.8% ni tashkil qildi. Banklar tizimidagi likvidlik oshishi tufayli pul bozori stavkalari past edi: UZONIA 12.7%, REPO 12.9%. Davlat qimmatli qog\u2018ozlari (DQQ) daromadliligi 15.4% ga tushdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Iqtisodiyotga Kreditlash<\/span><\/strong><br \/>\n<strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Kreditlash iqtisodiy faollikni qo\u2018llab-quvvatladi. Umumiy kreditlar 16.8% ga o\u2018sib, 540 trillion so\u2018mga yetdi. So\u2018m kreditlari 22% ga, xorijiy valyuta kreditlari 7.2% ga o\u2018sdi. So\u2018m kreditlari bo\u2018yicha o\u2018rtacha stavka 23.1% ga tushdi, chakana kreditlar 23.6%, korporativ kreditlar 22.7% ni tashkil qildi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Uzoq muddatli kreditlar so\u2018m portfelining 79% ni (49.9T so\u2018m) tashkil qildi: xonadonlarga 30.9T so\u2018m (+74%), korxonalarga 12T so\u2018m (+22%). Mikrokreditlar (53.6%), ipoteka (12.8%) o\u2018sdi, avtokreditlar 17.6% ga qisqardi (4.2T so\u2018m).<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Depozit Bazasi<\/span><\/strong><br \/>\n<strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Depozitlar 34.5% ga o\u2018sib, 210T so\u2018mga yetdi, so\u2018m depozitlari 44.7% ga o\u2018sdi. Jismoniy shaxslarning muddatli depozitlari 62.3% ga o\u2018sib, 60T so\u2018mga yetdi. Stavkalar: nominal 22.1%, real 6.9%.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Iqtisodiyot Dollarizatsiyasi<\/span><\/strong><br \/>\n<strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Dollarizatsiya pasaydi: xorijiy valyuta kreditlari 40.2% ga, depozitlar 24.5% ga tushdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<h4 dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Avtomobil Bozoridagi Tendensiyalar<\/span><\/strong><\/h4>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">2025 yil I choragida avtomobil bozori yangi va foydalanilgan mashinalar o\u2018rtasida farq ko\u2018rsatdi. Yangi avtomobillar narxi so\u2018mda 4.7% ga o\u2018sdi, talab, importning 12% ga qisqarishi va xarajatlarni oshishi tufayli. Gibrid va elektr avtomobillarga talab 25% ga o\u2018sdi. Foydalanilgan avtomobillar narxi 3.2% ga tushdi. Avtokreditlar 17.6% ga qisqardi, mikrokreditlar va ipoteka 2.3 va 1.9 barobar o\u2018sdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<h4 dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Markaziy Osiyo va Kavkazdagi Inflyatsiya<\/span><\/strong><\/h4>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Inflyatsiya tahlili quyidagi naqshlarni ko\u2018rsatdi:<\/span><\/strong><\/p>\n<ol dir=\"auto\">\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Inflyatsiya Inertsiyasi: o\u2018tgan inflyatsiya +1pp = joriy inflyatsiya +0.7\u20130.8pp.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Kutishlar: inflyatsiya bilan korrelyatsiya 0.15.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Global Oziq-ovqat Narxlari: +1pp = +0.1pp.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Tashqi Inflyatsiya: +1.7% ikki chorakda.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Devalvatsiya: +1pp = +0.2pp olti chorakda.<\/span><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Qattiq siyosat tashqi ta\u2019sirni 0.02pp ga kamaytiradi.<\/span><\/strong><\/p>\n<h4 dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Kreditlashning Iqtisodiy O\u2018sishga Ta\u2019siri<\/span><\/strong><\/h4>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">VAR modeli shuni ko\u2018rsatadiki, kreditlar +1pp = YaIM +0.05pp (3\u20137 oy), +0.39pp (8\u201320 oy). Xonadon kreditlari (0.06pp) korporativ kreditlardan (0.03pp) samaraliroq. Uzoq muddatda ta\u2019sir ahamiyatsiz.<\/span><\/strong><\/p>\n<h4 dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Xulosa<\/span><\/strong><\/h4>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Markaziy Bank 14% stavka bilan inflyatsiya va o\u2018sishni boshqardi. Inflyatsiya 8% ga tushadi, YaIM 6\u20136.5% o\u2018sadi. Kreditlar, depozitlar va dollarizatsiya pasayishi iqtisodiyotni mustahkamlaydi. Tashqi xavflar saqlanib qolmoqda, ammo REER barqarorligi va oltin eksporti ularni yumshatadi. Avtomobil bozori va kreditlash yangi ustuvorliklarni aks ettiradi. O\u2018zbekiston moslashuvchan boshqaruv bilan rivojlanish imkoniyatiga ega.<\/span><\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Batafsil ma\u2019lumot uchun: <a href=\"https:\/\/cbu.uz\/upload\/medialibrary\/d3e\/rexh1clyf67zfiogbaeoksc524qrhb0p\/Pul_kredit-siyosati-sharhi-_-I-chorak.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/cbu.uz\/upload\/medialibrary\/d3e\/rexh1clyf67zfiogbaeoksc524qrhb0p\/Pul_kredit-siyosati-sharhi-_-I-chorak.pdf<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2025 yilning birinchi choragida mamlakat iqtisodiyoti global va ichki muammolarga qaramay barqaror o\u2018sishni namoyon etdi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1636,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-4850","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-press"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4850","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4850"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4850\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4853,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4850\/revisions\/4853"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1636"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/invexi.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}