O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston iqtisodiyoti inflatsion bosimni pasaytirish bo‘yicha barqaror tendensiyani namoyish etib, 2025-yilni makroiqtisodiy barqarorlikning sifat jihatidan mustahkamlanganligini tasdiqlovchi natijalar bilan yakunladi.
Iste’mol narxlari indeksining (INI) batafsil tahlili nafaqat inflatsiyaning umumiy pasayishini, balki iste’mol bozorining aksariyat sektorlarida tarkibiy yaxshilanishlarni ham ko‘rsatmoqda.
1. Fundamental ko‘rsatkichlar: Inflatsiya ishonchli nazorat ostida
Yilning asosiy natijasi — inflatsiyaning bir xonali raqamlar oralig‘ida ishonchli mustahkamlanishi bo‘ldi. Yillik inflatsiya darajasi (2025-yil dekabr 2024-yil dekabrga nisbatan) 7,3 foizni tashkil etdi , bu o‘tgan yilgi 9,8 foizlik ko‘rsatkichga nisbatan sezilarli yutuqdir.
Ushbu ijobiy dinamika narxlarning o‘rtacha oylik o‘sish sur’atlarida ham o‘z tasdig‘ini topmoqda: 2025-yilda ular 0,6 foizgacha sekinlashdi (bir yil avvalgi 0,8 foizga nisbatan ). Bu inflatsion bosim vaziyatga qarab emas, balki tizimli ravishda pasayayotganidan dalolat beradi. Dekabr oyi uchun yig‘ma INI 100,9 foizni tashkil etdi, bu kutilgan mavsumiy tebranishlar doirasida bo‘lib, iqtisodiy muhitning prognoz qilinishi mumkinligini ko‘rsatadi.
2. Oziq-ovqat bozori: Talab va taklif muvozanati
Aholi uchun eng sezgir bo‘lgan oziq-ovqat tovarlari segmenti ijtimoiy ahamiyatga ega mahsulotlar narxining pasayishi bo‘yicha ijobiy dinamikani namoyish etdi. Ushbu sektorda narxlarning yillik o‘sishi 5,5 foizni tashkil etdi, bu o‘tgan yillardagi umumiy inflatsiya ko‘rsatkichlaridan sezilarli darajada pastdir.
Narxlar pasayishi bo‘yicha yetakchilar (yillik dinamika): Aholining real daromadlari bazaviy mahsulotlarning arzonlashishi hisobiga qo‘llab-quvvatlandi:
-
Guruch: Yil davomida narxi 16,6 foizga pasayib, arzonlashish bo‘yicha rekordchi bo‘ldi. Dekabr oyida narx yana 1,8 foizga tushdi.
-
Tuxum: O‘tgan yilga nisbatan narxlar 14,5 foizga pasaydi.
-
Shakar: 4,8 foizga arzonlashdi , bunda faqat dekabr oyining o‘zida narx 2,3 foizga pasaygan.
-
Un: Yillik 4,7 foizlik pasayish qayd etildi.
-
Sabzavotlar: Bulgar qalampiri (14,9 foizga) va sabzi (10,8 foizga) sezilarli darajada arzonlashdi.
Mavsumiy omillar: Qishki mavsumiy qimmatlashuv faqat cheklangan tovarlar guruhiga (bodring va pomidor) ta’sir ko‘rsatdi , bu esa go‘sht narxlarining barqarorligi (oylik o‘sish bor-yo‘g‘i 0,5 foiz) hamda yorma va shakar narxlarining pasayishi bilan kompensatsiya qilindi.
3. Nooziq-ovqat tovarlari: Yuqori narx barqarorligi hududi
Ushbu sektor iqtisodiyot uchun haqiqiy barqarorlik “langari”ga aylandi. Bu yerda narxlarning yillik o‘sishi bor-yo‘g‘i 5,1 foizni tashkil etdi, bu barcha asosiy guruhlar orasida eng past ko‘rsatkichdir.
-
Kiyim-kechak va poyabzal: Bozor havas qilsa arzigulik barqarorlikni namoyish etmoqda — dekabrda narxlar bor-yo‘g‘i 0,2 foizga oshdi , yillik o‘sish esa kamtarona 2,7 foizni tashkil etdi.
-
Maishiy texnika: Uy-ro‘zg‘or buyumlari va texnika bo‘limida oylik o‘sish minimal 0,1 foizni , yillik o‘sish esa 2,3 foizni tashkil qildi. Bu oilaviy budjet uchun maishiy texnika parkini yangilashni yanada hamyonbop qiladi.
Yoqilg‘i bozori: Yoqilg‘i bilan bog‘liq vaziyat barqarorligicha qolmoqda. Dekabr oyida metan narxlari o‘zgarmadi , ommabop benzin markalari (AI-91, AI-92) esa 0,2 foiz doirasida arzimas o‘sishni ko‘rsatdi. Propan narxining pasayishini alohida ta’kidlash joiz — yil yakunlariga ko‘ra u 10,5 foizga arzonlashdi.
4. Xizmatlar sohasi: Infratuzilma va sifatga investitsiyalar
Xizmatlar sohasidagi narxlar o‘sishi (yil davomida 13,9 foiz) energetika va kommunal infratuzilmani modernizatsiya qilishning zaruriy jarayonini aks ettiradi.
-
Kommunal sektor: Asosiy tariflarni to‘g‘irlash yil davomida rejali ravishda amalga oshirildi. Dekabr oyida asosiy kommunal xizmatlar (gaz, elektr energiyasi, suv) tariflari o‘zgarishsiz qoldi, bu esa aholiga qishki tig‘iz davrdan qulay o‘tish imkonini berdi. Faqat ayrim hududlarda qimmatlashgan maishiy chiqindilarni olib chiqish xizmati bundan mustasno.
-
Transport: Temir yo‘l (yiliga +10,1 foiz) va havo transporti (yiliga +21,7 foiz) tariflarining to‘g‘irlanishi tashuvchilarga o‘z parklarini yangilash va xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish imkonini beradi.
5. Hududiy manzara: Bir maromdagi rivojlanish
Statistika hududlarning yuqori darajadagi iqtisodiy integratsiyasini va tovar yetkazib berish zanjirlarining samaradorligini namoyish etmoqda. Inflatsion jarayonlar butun mamlakat bo‘ylab keskin tafovutlarsiz, sinxron ravishda kechmoqda.
Yillik narxlar indeksining tebranish oralig‘i minimal: Jizzax viloyatidagi 106,7 foizdan Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Farg‘ona viloyatidagi 107,7 foizgacha. Toshkent shahrida inflatsiya darajasi 107,1 foizni tashkil etdi, bu respublika bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkichdan past bo‘lib, poytaxt bozorining tovar va xizmatlar bilan to‘yinganligini tasdiqlaydi.
Xulosa
2025-yil O‘zbekiston uchun muvaffaqiyatli iqtisodiy moslashuv yili bo‘ldi. Inflatsiyaning 7,3 foizgacha pasayishi, strategik muhim oziq-ovqat mahsulotlari (guruch, un, yog‘, tuxum) narxining sezilarli arzonlashishi va nooziq-ovqat bozorining yuqori barqarorligi 2026-yilda ijtimoiy optimizm va ishonchli iqtisodiy o‘sish uchun mustahkam poydevor yaratadi.