O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasining dastlabki ma’lumotlariga ko‘ra, respublika yalpi ichki mahsuloti tarixiy maksimal darajaga — 1 849,7 trln so‘mga yetdi va iqtisodiy rivojlanishning barqaror tezlashishini ta’minladi. 2025-yilda O‘zbekistonning YaIM 7,7 foizga o‘sishni ko‘rsatdi — bu so‘nggi besh yildagi eng yaxshi natija bo‘lib, prognoz qilingan ko‘rsatkichlardan oshib ketdi va iqtisodiyotdagi tarkibiy islohotlarning samaradorligini tasdiqladi. Taqqoslash uchun: 2024-yilda o‘sish 6,7 foizni, 2023-yilda esa 6,3 foizni tashkil etgan edi. Bu o‘tgan yilgi natijalarni mintaqaviy va global iqtisodiy noaniqlik sharoitida yanada ahamiyatli qiladi.

Fuqarolar farovonligi: aholi jon boshiga daromadlar o‘sishi

2025-yilda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan YaIM 48,8 mln so‘mga yetib, real ifodada 5,7 foizga ko‘paydi. Bu o‘sish 4,5 foizni tashkil etgan 2024-yilga nisbatan sezilarli tezlashishdir. Ushbu ko‘rsatkichning barqaror o‘sishi aholi turmush darajasi yuksalayotganidan hamda davlatning ijtimoiy-iqtisodiy siyosati samaradorligidan dalolat beradi.

Besh yil ichida (2021–2025) aholi jon boshiga YaIM deyarli ikki barobar — 24,7 mln so‘mdan 48,8 mln so‘mga ko‘tarildi, bu mintaqaning rivojlanayotgan iqtisodiyoti uchun salmoqli yutuqdir.

Tarkibiy transformatsiya: xizmat ko‘rsatish iqtisodiyoti jadal rivojlanmoqda

2025-yilning asosiy trendlaridan biri YaIM tarkibidagi ulushi 48,2 foizdan 48,6 foizga oshgan xizmat ko‘rsatish sohasining mavqeyi yanada mustahkamlangani bo‘ldi. Sektorning yalpi qo‘shilgan qiymati 859,9 mlrd so‘mga yetib, 8,5 foizlik ishonchli o‘sishni namoyish etdi.

Raqamli yutuq

Eng hayratlanarli dinamikani axborot va aloqa sektori ko‘rsatdi — 23,9 foiz o‘sish, bu umumiy iqtisodiy sur’atlardan deyarli ikki barobar yuqoridir. YaIMda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) xizmatlarining ulushi 2,7 foizgacha (2024-yildagi 2,3 foizga nisbatan) oshdi, ularning hajmi esa 47,3 mlrd so‘mni tashkil qildi.

AKT xizmatlari tarkibida quyidagilar ustunlik qiladi:

• Kompyuterda dasturlash va maslahat xizmatlari — 46,3%

• Aloqa xizmatlari — 32,9%

• Ma’lumotlarni joylashtirish va ishlov berish, veb-portallar — 11,9%

• Dasturiy ta’minot ishlab chiqarish — 5,9%

• Kompyuterlar va aloqa uskunalarini ta’mirlash — 3,0%

Bu iqtisodiyotning muvaffaqiyatli raqamlashtirilayotganidan va mintaqaviy darajada raqobatbardosh IT-sektori shakllanayotganidan dalolat beradi.

Savdo va mehmondo‘stlik

Savdo sektori 13,6 foizli ikki xonali o‘sishni ko‘rsatib, 107,6 mlrd so‘mga yetdi. Yashash va ovqatlanish xizmatlari 10,4 foizga o‘sib, 107,9 mlrd so‘mni tashkil etdi, bu turizm sohasining tiklanishi va ichki iste’molning o‘sishini aks ettiradi. Savdo tarkibida chakana savdo segmenti (54,7%) yetakchilik qiladi, ulgurji savdo 32,9% ni, avtotransport vositalari savdosi va ularni ta’mirlash esa 12,4% ni egallaydi.

Transport-logistika bumu

Tashish va saqlash sektori 10,1 foizlik ta’sirchan o‘sish bilan 97,3 mlrd so‘mgacha ko‘paydi. Sohaning YaIMdagi ulushi 5,5 foizni tashkil etdi, bu O‘zbekistonning mintaqadagi tranzit xabi sifatidagi strategik o‘rnini ta’kidlaydi.

Transport sektori tarkibi:

• Avtomobil transporti — 56,4% (asosiy drayver)

• Yordamchi transport faoliyati — 17,5%

• Quvur transporti — 10,1%

• Havo transporti — 8,7%

• Temir yo‘l transporti — 7,3%

Sanoat: modernizatsiya davom etmoqda

Sanoat sektori YaIMdagi ulushini 26,1 foizdan 26,8 foizga oshirib, o‘z mavqeyini mustahkamladi. Sohaning yalpi qo‘shilgan qiymati 6,8 foizlik o‘sish bilan 472,7 mlrd so‘mni tashkil etdi.

Ishlab chiqarish sanoati peshqadamlikda Sanoat o‘sishiga asosiy hissa 7,7 foizga o‘sgan va 384,2 mlrd so‘mga yetgan ishlab chiqarish sanoati tomonidan qo‘shildi, bu umumiy sanoat ishlab chiqarish hajmining 81,3 foizini tashkil etdi. Bu import o‘rnini bosish strategiyasining muvaffaqiyatli amalga oshirilayotgani va yuqori qo‘shilgan qiymatli ishlab chiqarishlarning rivojlanayotganidan dalolat beradi.

Boshqa sanoat segmentlari:

• Tog‘-kon sanoati — 49,1 mlrd so‘m (+3,5%)

• Elektr ta’minoti, gaz va bug‘ yetkazib berish — 36,3 mlrd so‘m (+3,5%)

• Suv ta’minoti va chiqindilarni utilizatsiya qilish — 3,1 mlrd so‘m (+2,6%)

Qurilish bumu: infratuzilmaviy rivojlanish

Qurilish sektori 14,0 foizlik fenomenal o‘sishni namoyish etib, o‘sish yetakchilaridan biriga aylandi. Sohaning yalpi qo‘shilgan qiymati 129,2 mlrd so‘mga yetdi, YaIMdagi ulushi esa 7,2 foizdan 7,3 foizga ko‘tarildi.

Qurilishdagi tarkibiy o‘zgarishlar Ayniqsa quyidagi segmentlarda o‘sish sur’atlari hayratlanarli bo‘ldi:

• Ixtisoslashtirilgan qurilish ishlari — +38,4%

• Fuqarolik ob’ektlari — +30,8%

• Bino va inshootlar qurilishi — +7,4%

Soha tarkibining o‘zgarishi qurilishning yanada murakkab va texnologik turlariga o‘tilayotganini ko‘rsatadi. Ixtisoslashtirilgan ishlar ulushi 8,2 foizdan 9,9 foizga, fuqarolik qurilishi esa 17,3 foizdan 19,7 foizga oshdi. Bunday dinamika keng ko‘lamli infratuzilma loyihalarining amalga oshirilishi, uy-joy qurilishi rivoji va ijtimoiy ob’ektlarning modernizatsiyasini aks ettiradi.

Qishloq xo‘jaligi: barqarorlik va samaradorlik

Agrar sektor 306,3 mlrd so‘mlik yalpi qo‘shilgan qiymat yaratib, 4,4 foizlik o‘sishni ko‘rsatdi. Sohaning YaIMdagi ulushi 18,5 foizdan 17,3 foizga tushishi iqtisodiyotning tarkibiy transformatsiyasi uchun tabiiy jarayon bo‘lib, sohadagi muammolardan darak bermaydi. Aksincha, bu sanoat va xizmat ko‘rsatish sohalarining jadal rivojlanishi fonida qishloq xo‘jaligida mehnat unumdorligining oshishini aks ettiradi — bu muvaffaqiyatli iqtisodiy rivojlanishning klassik ssenariysidir.

Kichik biznes — iqtisodiyotning asosi

Kichik tadbirkorlik sub’ektlari mamlakat iqtisodiyotida hal qiluvchi rol o‘ynashda davom etmoqda. 2025-yilda ular 923,5 mlrd so‘m miqdorida qo‘shilgan qiymat yaratdi, bu umumiy yalpi qo‘shilgan qiymatning 52,2 foizini tashkil etadi.

Asosiy sektorlardagi ustunlik Kichik biznesning sohalar bo‘yicha ulushi hayratlanarli:

• Qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligi — 93,1%

• Qurilish — 75,6%

• Xizmat ko‘rsatish sohasi — 47,2%

• Sanoat — 28,5%

Kichik tadbirkorlik tarkibida:

• Xizmatlar — 43,9%

• Qishloq xo‘jaligi — 30,9%

• Sanoat — 14,6%

• Qurilish — 10,6%

Ushbu ko‘rsatkichlar kichik biznes asosiy ish beruvchi va iqtisodiy o‘sish drayveri ekanini, iqtisodiyotning moslashuvchanligi va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashini tasdiqlaydi.

Narxlar dinamikasi: o‘rtacha inflyatsiya

YaIM deflyator-indeksi 111,9 foizni tashkil etdi, bu nazorat ostidagi inflyatsion vaziyatni aks ettiradi. Sektorlar bo‘yicha tabaqalashtirilgan narxlar dinamikasi turli o‘sish omillarini ko‘rsatmoqda: O‘rtacha darajadan yuqori:

• Sanoat — 115,1% (jahon bozoridagi xomashyo va energiya resurslari narxlarining ta’siri)

• Tashish va saqlash, axborot va aloqa — 113,0%

• Boshqa xizmat sohalari — 112,1%

O‘rtacha darajadan past:

• Qurilish — 105,9% (eng barqaror sektor)

• Qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligi — 107,8%

• Savdo, yashash va ovqatlanish xizmatlari — 108,8%

Yuqori o‘sish sur’atlari sharoitida qurilishdagi past inflyatsiya soha samaradorligining oshishi va bozordagi raqobatdan dalolat beradi.

Sektorlarning umumiy o‘sishga qo‘shgan hissasi

Sohalarning YaIM o‘sishiga ta’siri tahlili iqtisodiy o‘sishning muvozanatlashgan xususiyatini ko‘rsatadi:

• Barcha sohalarning yalpi qo‘shilgan qiymati — 7,4 foiz bandi

• Sanoat — 1,7 f.b.

• Boshqa xizmatlar — 1,4 f.b.

• Savdo, yashash va ovqatlanish — 1,4 f.b.

• Tashish, saqlash, axborot va aloqa — 1,1 f.b.

• Qurilish — 1,0 f.b.

• Qishloq xo‘jaligi — 0,8 f.b.

• Mahsulotlarga sof soliqlar — 0,3 f.b.

Hissalarning taqsimlanishi o‘sish keng qamrovli sohalar hisobiga ta’minlanayotganini ko‘rsatadi, bu esa xatarlarni kamaytiradi va iqtisodiyot barqarorligini oshiradi.

Kuzatilmaydigan iqtisodiyot: rasmiylashtirish muammolari

Kuzatilmaydigan iqtisodiyot hajmi 498,0 mlrd so‘mni yoki YaIMning 26,9 foizini tashkil etdi. Bu raqam quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

• Uy xo‘jaliklari va jismoniy shaxslarning faoliyati — 351,0 mlrd so‘m (YaIMning 19,0 foizi)

• Yashirin iqtisodiyot — 147,0 mlrd so‘m (YaIMning 7,9 foizi)

Sohalar bo‘yicha taqsimot: Kuzatilmaydigan iqtisodiyotning sohalardagi konsentratsiyasi:

• Qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligi — 62,6%

• Xizmat ko‘rsatish sohasi — 26,9%

• Qurilish — 23,5%

• Sanoat — 9,4%

Qishloq xo‘jaligida kuzatilmaydigan iqtisodiyotning yuqori ulushi aholining an’anaviy tarzda tomorqa xo‘jaligi yuritishi bilan izohlanadi. Shu bilan birga, bu ma’lumotlar iqtisodiy faoliyatni rasmiylashtirish uchun katta salohiyat mavjudligini ko‘rsatadi, bu esa soliq tushumlarining qo‘shimcha manbai bo‘lishi va aholining ijtimoiy himoyasini kuchaytirishi mumkin.

Makroiqtisodiy barqarorlik

Barqaror iqtisodiy o‘sish muvozanatlashgan makroiqtisodiy siyosat bilan birga kechmoqda. Mahsulotlarga sof soliqlar 81,5 mlrd so‘mni (YaIMning 4,4 foizi) tashkil etib, 7,4 foizga o‘sdi, bu iqtisodiyotning o‘sish sur’atlariga mos keladi. Barcha sohalarning yalpi qo‘shilgan qiymati 1 768,1 mlrd so‘mga (YaIMning 95,6 foizi) yetib, 7,7 foizga oshdi. YQS va YaIM o‘sishining sinxronligi iqtisodiy rivojlanishning sog‘lom tuzilmasidan dalolat beradi.

Xulosalar: keng asosli barqaror o‘sish

2025-yil natijalari O‘zbekiston iqtisodiyotining yuksak yutuqlarini ko‘rsatmoqda:

1. Iqtisodiy o‘sishning tezlashishi. 7,7 foizlik sur’at — so‘nggi besh yildagi maksimal ko‘rsatkich bo‘lib, o‘rtacha jahon ko‘rsatkichlaridan sezilarli darajada yuqori.

2. Tarkibiy transformatsiya. Qishloq xo‘jaligi ulushi kamayishi fonida xizmatlar va sanoat ulushining o‘sishi ko‘p tarmoqli iqtisodiy modelga o‘tilayotganini aks ettiradi.

3. Raqamlashtirish. AKT sektorining chorak qismga yaqin o‘sishi (+23,9%) raqamli transformatsiya strategiyasi muvaffaqiyatli amalga oshirilayotganidan dalolat beradi.

4. Infratuzilmaviy rivojlanish. Qurilish bumu (+14,0%) uzoq muddatli iqtisodiy o‘sish uchun asos yaratmoqda.

5. Kichik biznesning roli. Iqtisodiyotning yarmidan ko‘pi (52,2%) kichik tadbirkorlik tomonidan yaratilmoqda, bu ijtimoiy barqarorlik va moslashuvchanlikni ta’minlaydi.

6. O‘sishning muvozanatlashgani. Barcha asosiy sektorlardagi ijobiy dinamika xatarlarni kamaytiradi va tashqi shoklarga chidamlilikni oshiradi.

7. Farovonlik o‘sishi. Aholi jon boshiga YaIMning 5,7 foizga ko‘payishi fuqarolar turmush darajasining oshishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.

O‘zbekiston iqtisodiyoti barqaror rivojlanish trayektoriyasi bo‘ylab ishonch bilan harakat qilmoqda. Kelgusi muvaffaqiyatlar tarkibiy islohotlarning davom ettirilishi, inson kapitalini rivojlantirish, global qiymat yaratish zanjirlariga chuqur integratsiyalashuv hamda iqtisodiy faoliyatni rasmiylashtirish bo‘yicha izchil ishlarga bog‘liq bo‘ladi.

Manba: O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi

https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66515-proizvodstvo-valovogo-vnutrennego-produkta-yanvar-dekabr-2025-goda