Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasining maʼlumotlariga koʻra, 2026-yilning birinchi choragi ishlab chiqarish va investitsiyalarni jalb etishning hududiy tashkiliy shakllari boʻyicha barcha asosiy koʻrsatkichlarda barqaror ijobiy dinamikani namoyish etdi.
Tizim raqamlarda: qamrov va miqyos
2026-yil 1-aprel holatiga koʻra mamlakatda quyidagi zonalar faoliyat yuritmoqda:
| Zona turi | Zonalar soni | Ishtirokchi korxonalar |
|---|---|---|
| Maxsus iqtisodiy zonalar (MIZ) | 33 | 1 116 |
| Kichik sanoat zonalari (KSZ) | 396 | 3 098 |
| Texnoparklar | 27 | 3 680 |
| Klasterlar | 349 | 383 |
| Yoshlar sanoat va tadbirkorlik zonalari (YSTZ) | 143 | 1 157 |
Tizim umumiy hisobda 9 400 dan ortiq korxonani qamrab oladi va taxminan 211 000 ish oʻrnini taʼminlaydi. Bu Oʻzbekistonning investitsiya infratuzilmasi haqiqiy ishlab chiqarish miqyosiga erishganidan dalolat beradi.
MIZ: ishlab chiqarish tizimining asosi
Maxsus iqtisodiy zonalar kapital jalb etishning asosiy markazi sifatida oʻz mavqeini saqlamoqda. 2026-yil yanvar–mart oylarida sanoat mahsuloti ishlab chiqarish hajmi 14 000,6 mlrd soʻmni tashkil etdi — bu oʻtgan yilning xuddi shu davriga nisbatan 31,4% oʻsish demakdir (2025-yil I choragi: 10 652,9 mlrd soʻm).
Asosiy kapitalga investitsiyalar 2 645,5 mlrd soʻmni tashkil etdi — barcha zona turlari orasida eng yuqori koʻrsatkich. MIZ tarmoq tarkibi keng diversifikatsiyalangan: avtomobilsozlik (28,8%), metallurgiya (18,4%), oziq-ovqat ishlab chiqarish (9,3%), nometall mineral mahsulotlar (8,1%), rezina va plastmassa buyumlari (6,9%), toʻqimachilik va kimyo sanoati (har biri 5,7%). Bu keng qamrov bozor koʻrsatkichlarining tarmoqqa xos tebranishlariga chidamlilikni taʼminlaydi.
MIZlardagi bandlar soni — 55 869 kishi, ish oʻrinlari — 55 775 — bu hududlar darajasida sezilarli ijtimoiy-iqtisodiy taʼsir hisoblanadi.
KSZ: ixcham investitsiyalarda yuqori samaradorlik
Kichik sanoat zonalari ishlab chiqarish hajmida ta’sirchan oʻsishni namoyish etdi: 2025-yil I choragidagi 3 367,3 mlrd soʻmga nisbatan 2026-yil I choragida 5 204,0 mlrd soʻm — 54,5% oʻsish.
Ayniqsa diqqatga sazovor jihat — KSZlarning oʻz kuchi bilan bajargan qurilish ishlari boʻyicha yetakchi oʻrin egallashi: 248,0 mlrd soʻm. Bu zona ishtirokchilari tomonidan ishlab chiqarish quvvatlarining faol kengaytirilayotganidan dalolat beradi. Tarmoq tarkibi rang-barang: toʻqimachilik (16,1%), neft mahsulotlari ishlab chiqarish (14,5%), metallurgiya (10,1%), kiyim-kechak, oziq-ovqat va elektronika — bu ichki yetkazib berish zanjirlarini shakllantirish uchun mustahkam poydevor.
Texnoparklar va IT-park: raqamli iqtisodiyotning yetakchisi
Texnoparklar barcha zona turlari orasida ishlab chiqarish oʻsishining eng yuqori surʼatini qayd etdi — yil boshiga nisbatan +114,5% (779,6 va 363,4 mlrd soʻm). Bozor xizmatlari hajmi 9 779,3 mlrd soʻmni tashkil etdi — tizim boʻyicha eng yuqori koʻrsatkich.
IT-park valyuta tushumlari boʻyicha shubhasiz yetakchi hisoblanadi:
| Koʻrsatkich | 2025-yil I choragi | 2026-yil I choragi | Oʻsish |
|---|---|---|---|
| Xizmatlar eksporti | 153,3 mln USD | 191,8 mln USD | +25,1% |
| Bozor xizmatlari | 6 626,5 mlrd soʻm | 9 401,7 mlrd soʻm | +41,9% |
| Asosiy kapitalga investitsiyalar | 151,6 mlrd soʻm | 500,5 mlrd soʻm | +230,1% |
| Ish oʻrinlari | 37 274 | 46 172 | +23,9% |
Birgina chorakda 191,8 mln AQSh dollari miqdoridagi IT-xizmatlar eksporti mamlakatning eksport bazasini diversifikatsiya qilishga muhim hissa boʻlib, raqamli iqtisodiyot strategiyasining natijasidir. Asosiy kapitalga investitsiyalarning uch baravar oʻsishi IT-park ishtirokchilarining uzoq muddatli rivojlanishga boʻlgan ishonchini yaqqol koʻrsatadi.
Bir yil ichida IT-park deyarli 9 000 yangi ish oʻrni yaratdi — yuqori malakali, eksportga yoʻnaltirilgan.
Klasterlar: agrosanoat sektorini keng qamrab olish
Klasterlar 9 679,8 mlrd soʻm ishlab chiqarish hajmini taʼminladi va 52 152 kishini band etdi. Klaster formati asosan agrosanoat sektoriga — meva-sabzavot mahsulotlarini chuqur qayta ishlash, chorvachilik, toʻqimachilik va eksportga yoʻnaltirilgan oziq-ovqat ishlab chiqarishga moʻljallangan. Bu format mamlakatning qishloq xoʻjaligi hududlariga organik tarzda singib ketgan va muqobil ish oʻrinlari cheklangan joylarda bandlikni taʼminlaydi.
YSTZlar: kelajakka qilingan investitsiya
Yoshlar sanoat va tadbirkorlik zonalari nisbatan yangi siyosat instrumenti boʻlib, 2026-yil I choragidayoq ularda 1 157 korxona faoliyat yuritmoqda va 5 766 kishi band. Format yoshlarni tadbirkorlikka jalb etish va «Yoshlar daftari» dasturi ishtirokchilarini qoʻllab-quvvatlashga yoʻnaltirilgan. Bu kelgusi oʻn yillik uchun tadbirkorlik va inson kapitalini shakllantiruvchi strategik muhim yoʻnalish hisoblanadi.
Umumiy baholash
2026-yilning I choragi Oʻzbekiston iqtisodiy zonalari tizimi keng frontda ishlayotganini tasdiqladi: MIZ, KSZ va texnoparklar oʻsmoqda; IT-park eksport salohiyatini kengaytirmoqda; klasterlar hududlardagi bandlikni taʼminlamoqda; YSTZlar esa yangi avlod tadbirkorlarini yetishtirib bormoqda.
Oʻzbekistonni ishlab chiqarish maydonchasi yoki biznes joylashtirishning istiqbolli manziliga koʻrayotgan investorlar uchun ushbu maʼlumotlar aniq signal yuboradi: infratuzilma yaratilgan, dinamika ijobiy, oʻsish nuqtalari esa aniq va oʻlchanadi.
Maʼlumot manbai: Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi, 2026-yil 15-may sanasidagi matbuot xabari.