Xalqaro Valyuta Jamg’armasi (XVJ) Ijroiya Kengashi 2026-yilgi O’zbekiston Respublikasi bilan IV Modda bo’yicha Maslahatlarni yakunladi

• O’zbekiston iqtisodiyoti barqaror o’sishda davom etmoqda: faol iqtisodiy o’sish, bosqichma-bosqich pasayib borayotgan inflyatsiya, moliya va tashqi balanslarning yaxshilanishi, hamda etarli xalqaro zahiralar mavjud..
• Istiqbol ijobiy bo’lib qolmoqda. Salbiy xatarlar orasida global sharoitlarning yomonlashuvi va iqtisodiyotning qizib ketishi ehtimoli mavjud; islohotlarni tezroq amalga oshirish esa yuqori omil hisoblanadi.
• Siyosat ustuvorliklari: talab bosimini jilovlash, makroiqtisodiy-moliyaviy barqarorlikni ta’minlash, shuningdek iqtisodiyotning ishlab chiqarish salohiyatini kuchaytiradigan va xususiy sektor boshchiligida barqaror o’sishni rag’batlantiradigan islohotlarni jadallashtirish.

Vashington, D.K.: 2026-yil 12-iyunda Xalqaro Valyuta Jamg’armasi (XVJ) Ijroiya Kengashi O’zbekiston Respublikasi bilan IV Modda bo’yicha Konsultatsiyani^[1] yakunladi va Xodimlar Baholashini uchrashuvni chaqirmasdan, vaqt o’tishi tartibi asosida ko’rib chiqdi hamda ma’qulladi.^[2] Vakolatli organlar ushbu konsultatsiya uchun tayyorlangan Xodimlar Hisobotini nashr etishga rozilik berdi.^[3]

O’zbekistonning makroiqtisodiy ko’rsatkichlari barqaror bo’lib qolmoqda. Kuchli ichki talab asosida real YaIM 2025-yilda 7,7 foizga faol o’sdi; 2026-yilning birinchi choragida esa o’sish sur’ati yillik bazada (y/y) 8,7 foizga yanada tezlashdi. Ishsizlik va qashshoqlik darajasi yanada pasaydi, inflyatsiya esa 2024-yil may oyidagi energiya narxlarini isloh qilishdan keyin yuzaga kelgan yuqori darajadan pasayishda davom etib, 2026-yil aprelida yillik bazada 7,0 foizga tushdi. Konsolidatsiyalangan fiskal defitsit 2025-yilda faol iqtisodiy faollik va oltin narxlarining yuqoriligi tufayli YaIMning 2,1 foiziga qisqardi. Ikkinchisi, kuchli pul o’tkazmalari va oltindan tashqari eksport bilan birga, joriy hisob defitsitini YaIMning 3,9 foiziga yanada kamayishiga hissa qo’shdi. Xalqaro zahiralar mo’l darajada saqlanib qolmoqda.

Bazaviy iqtisodiy istiqbol qulay bo’lib qolmoqda; Yaqin Sharqdagi davom etayotgan urushdan hozircha cheklangan tashqi ta’sirlar kuzatilmoqda. Real YaIM o’sishi 2026-yilda taxminan 6,8 foizni, 2027-yilda esa 6 foizni tashkil etishi bashorat qilinmoqda — bu kuchli xususiy iste’mol, investitsiyalar va tarkibiy islohotlardagi barqaror ilgarilanishlar bilan qo’llab-quvvatlanadi. Ushbu islohotlar, O’zbekiston Markaziy bankining (OMB) davom etayotgan qat’iy pul-kredit siyosati bilan birgalikda, inflyatsiyani 2027-yil oxirigacha OMBning 5 foizlik maqsad ko’rsatkichiga yetkazib, yanada kamaytirishi kutilmoqda. Joriy hisob defitsiti 2026-yilda oltin narxlarining yuqori bo’lishi hisobiga YaIMning 3,2 foiziga yanada qisqarishi kutilmoqda. Xalqaro zahiralar qulay darajada saqlanishi — 2026-yil oxirigacha import hajmining o’n ikki oylik qiymatidan oshib ketishi — bashorat qilinmoqda.

Istiqbol atrofidagi noaniqlik yuqori bo’lib qolmoqda. Salbiy xatarlar asosan geosiyosiy keskinliklarning ortishi bilan bog’liq zaifroq global muhitdan kelib chiqmoqda; bu tashqi talabni susaytirishi, eksport narxlarini pasaytirishi va xalqaro moliyaviy sharoitlarni qattiqlashtirishiga olib kelishi mumkin. Ichki xatarlar orasida protsiklik fiskal xarajatlar uchun bosim, yo’naltirilgan va imtiyozli kreditlashdan foydalanishning davom etishi hamda tarkibiy to’siqlarni bartaraf etishdagi kechikishlar mavjud. Yuqori omillar orasida tarkibiy islohotlarning kutilganidan tezroq amalga oshirilishi bor.

Ijroiya Kengashining Bahosi

2026-yilgi O’zbekiston Respublikasi bilan IV Modda bo’yicha Konsultatsiyani yakunlashda Ijroiya Direktorlari xodimlar baholashini quyidagicha tasdiqladi:

O’zbekiston iqtisodiyoti kuchli ko’rsatkichlarni namoyish etishda davom etmoqda. O’sish vakolatli organlarning iqtisodiyotni transformatsiya qilish va bozorga yo’naltirilgan islohotlarni ilgari surish borasidagi sa’y-harakatlari tufayli yuqori darajada saqlanib qolmoqda; fiskal va tashqi ko’rsatkichlar yanada yaxshilandi, inflyatsiya esa pasayish yo’lida. Shu bilan birga, kuchli ichki talab sharoitida iqtisodiy faollik potentsial darajadan yuqori bo’lishi mumkin va global noaniqlik hamda xatarlar katta ko’lamda muammo bo’lib turibdi. Bu hol, barqaror va inklyuziv o’sishni ta’minlash uchun taklif tomonidagi islohotlarni rivojlantirib borish bilan birgalikda, joriy vaziyatni ehtiyotkorlik bilan boshqarishning muhimligini ta’kidlaydi.

Fiskal siyosat qizib ketish xatarlarini cheklash va buferlarni qayta tiklab olishni ustuvor qilishi kerak. Ayniqsa, daromadlarning kutilganidan yuqori bo’lishi kontekstida 2026-yilda talab bosimiga hissa qo’shishdan saqlanish zarur. Yil ichidagi xarajatlar moslashuvi chegaralanishi disinflatsiyani qo’llab-quvvatlash va siyosatning ishonchliligini mustahkamlashga xizmat qiladi. Istiqbolga ko’ra, mineral resurslardan olinadigan o’zgaruvchan daromadlardan xarajatlarni yaxshiroq ajratish uchun fiskal doirani takomillashtirish makroiqtisodiy barqarorlashtirish va vaqtlararo intizomni kuchaytiradi. Qo’shimcha operatsion mo’ljal — mineral resurslardan tashqari birlamchi defitsit uchun cheklov singari — joriy etish protsikliklikni bartaraf etishga imkon beradi, shu bilan birga haqiqiy xarajat ehtiyojlariga javob berish uchun moslashuvchanlikni saqlab qoladi.

Daromadlarni mobilizatsiya qilish va fiskal institutlar bo’yicha barqaror ilgarilanish O’zbekistonning katta rivojlanish ehtiyojlarini qondirish uchun muhim ahamiyatga ega. Maxsus aksiz soliqlarini oshirish, imtiyozlar va soliq ta’tillarini qisqartirish, shuningdek soliq va bojxona ma’muriyatchiligini mustahkamlash so’nggi yillarda YaIMga nisbatan soliq nisbatining pasayishini qaytarishga yordam beradi. Parallel ravishda, o’rta muddatli byudjetlashtirishni, davlat investitsiyalari boshqaruvini, g’aznachilik operatsiyalarini va fiskal risklar nazoratini — xususan, davlat korxonalari (DK) va davlat-xususiy sherikliklar (DXSh) uchun — yanada takomillashtirish xarajatlar sifatini, samaradorligini va shaffofligini yaxshilaydi.

Pul-kredit siyosati inflyatsiyani OMBning maqsad ko’rsatkichi atrofida barqaror ushlab turish yo’nalishida qat’iy bo’lib qolishi kerak. Ichki talab hali ham kuchli, ishlab chiqarish bo’shlig’i ijobiy bo’lishi ehtimol tutilayotgan va Yaqin Sharq urushidan kelib chiqadigan potentsial inflyatsion bosimlar mavjud sharoitda, yetarlicha cheklovchi siyosatni saqlab qolish oqilona bo’lib, agar disinflatsiya to’xtab qolsa, yanada qattiqlashtirishga tayyor turish lozim. Valyuta kursi moslashuvchanligidagi so’nggi o’sishni saqlash tashqi zarbalarga moslashuv, xalqaro zahiralarni muhofaza etish va inflyatsiyani maqsadlash tizimining samarali faoliyati uchun muhimdir. Valyuta bozorlarini chuqurlashtirish, likvidlikni boshqarishni kuchaytirish va yo’naltirilgan hamda imtiyozli kreditlashni bosqichma-bosqich bekor qilishga qaratilgan harakatlar vaqt o’tishi bilan pul-kredit uzatilish mexanizmini mustahkamlaydi.

Tez rivojlanib borayotgan iqtisodiyotda moliyaviy barqarorlikni ta’minlash Moliyaviy Sektor Baholash Dasturi (MSBD) tavsiyalarini qat’iyat bilan amalga oshirishni talab etadi. Kapital zahiralari, qarz oluvchilarga asoslangan chora-tadbirlar va nazorat doiralari bo’yicha hozirgi kungacha erishilgan yutuqlar ijobiy baholanadi, ammo dinamikani saqlab qolish zarur. Davlat tijoriy banklarini (DTB) qayta tuzish va xususiylashtirishni tezlashtirish, aktivlar sifatini aniqlashni kuchaytirish va Markaziy bank mustaqilligini ta’minlash resurslarni maqbul taqsimlash va fiskal xatarlarni cheklash uchun markaziy ahamiyatga ega. Moliyaviy inklyuzivlik tashabbuslarini balanslarni zaiflashtirishi mumkin bo’lgan yo’naltirilgan va imtiyozli kreditlash hamda ma’muriy cheklovlarga emas, balki raqobat, shaffoflik va sog’lom risk boshqaruviga asoslanishini ta’minlash kerak.

Davlatning iqtisodiyotdagi o’rnini qisqartirish va bozor institutlarini mustahkamlash unumdorlik va xususiy sektor faolligini oshirish uchun muhim ahamiyatga ega. Davlat korxonalari islohoti — iloji bo’lgan joylarda xususiylashtirish orqali, davlat mulki saqlangan joylarda esa boshqaruvni kuchaytirish orqali — o’yin maydonini tenglashtirish va xususiy investitsiyalarni jalb etishga yordam beradi. Davlat boshqaruvini isloh etishni jadallashtirish, jumladan xabardor qiluvchilarni himoya qilish va mol-mulk deklaratsiyalari doiralarini qabul qilish hamda ularni samarali amalga oshirish javobgarlikni va investorlar ishonchini kuchaytiradi. Raqobat siyosatini yanada mustahkamlash, tarmoq regulyatorlarini faoliyatga kiritish va Jahon Savdo Tashkilotiga (JST) qo’shilishni yakunlash bozor samaradorligi va eksport diversifikatsiyasini qo’llab-quvvatlaydi.

Mehnat bozori va iqlimga oid siyosatlarni isloh etishni davom ettirish inklyuziv o’sish va barqarorlikni ta’minlash uchun muhim bo’ladi. Mehnat kuchida ishtirokdagi tarkibiy to’siqlarni bartaraf etish — ayniqsa ayollar va yoshlar uchun — ko’nikmalar nomuvofiqligini hal etish va norasmiy bandlikni qisqartirish bilan birgalikda iqtisodiyotning o’sib borayotgan mehnat talabini qondirishga xizmat qiladi. Iqlim masalalarini davlat investitsiyalari rejalashtirishiga yanada yaxshiroq kiritish dekarbonizatsiya maqsadlarini qo’llab-quvvatlagan holda energiya samaradorligi va barqarorlikni yaxshilaydi.

Ma’lumotlar umumiy holda nazorat uchun yetarli, ammo yanada takomillashtirish zarur. Makroiqtisodiy ma’lumotlar to’plamlarida muassasa sektorlashtirishini izchil qo’llash, choraklik YaIM hisobini ishlab chiqarish va moliyaviy barqarorlik ko’rsatkichlarini xalqaro standartlarga moslashtirish siyosat tahlilini va shaffoflikni mustahkamlaydi. Vakolatli organlarning davom etayotgan salohiyatni rivojlantirish yordamida statistik modernizatsiyaga kuchli intilishi ijobiy baholanadi.

O’zbekiston: Asosiy Iqtisodiy Ko’rsatkichlar 2023–2027

Manbalar: Mamlakatning vakolatli organlari; XVJ xodimlari taxminlari.

1/ 2025-yil noyabrdagi milliy hisoblar ma’lumotlarini qayta ko’rib chiqishni o’z ichiga oladi.

2/ Tuzatilgan fiskal ma’lumotlar — kapital qo’yilmalar va siyosat kreditlash kabi moliyaviy operatsiyalar uchun tuzatilgan byudjet ma’lumotlari.

3/ Hukumatning ijtimoiy kredit dasturlari qamrovi 2026-yilgi byudjetda kengaytirildi; bu esa konsolidatsiyalangan daromad va xarajatlarga kattaroq tuzatishlar va sof kreditlashning oshishiga olib keldi.

^[1] XVJ Nizomining IV Moddasi bo’yicha XVJ a’zolar bilan odatda har yili ikki tomonlama muzokaralar o’tkazadi. Xodimlar guruhi mamlakatlarga tashrif buyuradi, iqtisodiy va moliyaviy ma’lumotlarni to’playdi hamda rasmiylar bilan mamlakatning iqtisodiy rivojlanishi va siyosatini muhokama qiladi. Bosh qarorgohi ga qaytgach, xodimlar Ijroiya Kengashi tomonidan muhokama qilish uchun asos bo’lib xizmat qiladigan hisobot tayyorlaydi.

^[2] Ijroiya Kengashi vaqt o’tishi tartibida qarorlar qabul qiladi, agar Kengash rasmiy muhokamalarni chaqirmasdan taklifni ko’rib chiqish mumkin deb hisoblasa.

^[3] XVJ Nizomiga muvofiq, a’zo mamlakatlariga oid hujjatlarni nashr etish ixtiyoriy bo’lib, a’zo roziligini talab qiladi. Xodimlar Hisoboti yaqin orada www.imf.org/Uzbekistan sahifasida nashr etiladi.

18-iyun, 2026-yil

Manba: XVJ Aloqalar Departamenti