O’zbekiston Respublikasi Statistika qo’mitasining dastlabki ma’lumotlariga ko’ra, mamlakatning tashqi savdo aylanmasi 2026 yil yanvar–may oylarida 32,8 milliard AQSh dollarini tashkil etib, bu o’tgan yilning shu davriga nisbatan 1,2 milliard dollarga (+3,7 foiz) ko’p. Bu ko’p yillik ijobiy tendensiyani davom ettiradi: uch yil ichida (2024–2026) ko’rsatkich 27,2 milliard dollardan 32,8 milliard dollargacha o’sdi. O’sishning asosiy dvigateli mashina va uskunalar importining kengayishi bo’lib, bu iqtisodiyotni modernizatsiya qilish jarayonining davom etayotganini aks ettiradi, oltinsiz eksport esa 29,4 foizga o’sib, tashqi savdoni diversifikatsiya qilish tendensiyasini tasdiqladi.
Eksport: xomashyo bo’lmagan yetkazib berishlarning o’sishi
Tovarlar va xizmatlarning umumiy eksporti 12,6 milliard AQSh dollarini tashkil etdi. Muhimi, nomonetar oltinni hisobga olmagan tovarlar eksporti 29,4 foizga o’sib, 6,5 milliard dollarga yetdi, bu esa mamlakat eksport bazasining diversifikatsiyasi kuchayib borayotganidan dalolat beradi. Eng dinamik o’sish quyidagi sohalarda kuzatildi:
- kimyoviy mahsulotlar — 37,6 foizga o’sib, 1,05 milliard dollarga;
- turli xil tayyor buyumlar — deyarli ikki barobar (+99,7 foiz) o’sib, 1,06 milliard dollarga;
- mashina va transport uskunalari — 38,2 foizga o’sib, 536 million dollarga;
- oziq-ovqat mahsulotlari — 9,1 foizga o’sib, 1,01 milliard dollarga.
Alohida ta’kidlash joizki, xizmatlar eksporti 34,9 foizga o’sib, 4,6 milliard dollarga yetdi (umumiy eksportning 36,3 foizi) — bunga turizm (2,24 milliard dollar), transport xizmatlari (1,66 milliard dollar) hamda telekommunikatsiya, kompyuter va axborot xizmatlari (441,8 million dollar) sabab bo’ldi. Bu xizmatlar sohasining, jumladan turizm tarmog’ining, mamlakat eksport salohiyatidagi o’rni ortib borayotganini tasdiqlaydi.
To’qimachilik mahsulotlari eksporti 20,1 foizga o’sib, 1,3 milliard dollarga (eksportning 10 foizi) yetdi, meva-sabzavot mahsulotlari eksporti esa 2,7 foizga o’sib, 635,8 million dollarni tashkil etdi.
O’zbek mahsulotlari va xizmatlarining asosiy xaridorlari Rossiya (14,9 foiz), Xitoy (9,2 foiz), Afg’oniston (6,5 foiz), Fransiya (5,0 foiz) va Qozog’iston (4,5 foiz) bo’ldi.
Import: investitsiya faolligining belgisi
Import 20,1 milliard AQSh dollarini tashkil etdi (+20,8 foiz). Uning tarkibida asosiy ulush mashina va transport uskunalariga (33,1 foiz, 20,5 foizga o’sish) hamda sanoat tovarlariga (15,3 foiz) to’g’ri keladi, bu esa ishlab chiqarish quvvatlarining jadal yangilanishi va iqtisodiyotning real sektoriga investitsiyalar oqimi davom etayotganini tabiiy ravishda aks ettiradi. Xususan, elektr mashinalari va uskunalari importi sezilarli darajada o’sdi (+46,1 foiz), shuningdek energiya ishlab chiqaruvchi uskunalar (+59,1 foiz) va telekommunikatsiya uskunalari (+81,7 foiz) ham o’sdi — aynan mana shu toifalar sanoat modernizatsiyasi uchun poydevor yaratadi.
Import bo’yicha asosiy savdo hamkorlari Xitoy (32,3 foiz), Rossiya (19,3 foiz), Qozog’iston (8,4 foiz), Koreya Respublikasi (3,6 foiz) va Turkiya (3,4 foiz) bo’ldi.
Umumiy manzara
O’zbekiston dunyoning 185 dan ortiq mamlakati bilan savdo aloqalarini olib bormoqda. Kapital tovarlar importining eksportga nisbatan tezroq o’sishi 7,5 milliard dollar miqdorida manfiy savdo balansini shakllantirdi, bu esa faol investitsiya sikli va texnologik yangilanish bosqichida turgan iqtisodiyotlar uchun odatiy holdir. Shu bilan birga, umumiy savdo aylanmasining kengayishi fonida xomashyo bo’lmagan va xizmatlar eksportining o’sishi mamlakat tashqi savdosining tarkibiy barqarorligi mustahkamlanib borayotganidan dalolat beradi.