2026 yil yanvar–mart oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 18,0 mlrd AQSh dollarini tashkil etib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 2,7% ga oshdi . Ushbu davrning asosiy xususiyati nafaqat hajmiy o‘sish, balki tashqi iqtisodiy faoliyatning tarkibiy transformatsiyasidir.
Savdo aylanmasining kengayishi va integratsiyaning chuqurlashuvi
O‘zbekiston 170 dan ortiq mamlakat bilan savdo aloqalarini amalga oshirib, global iqtisodiy tizimga faol integratsiyani davom ettirmoqda . Xitoy (25,6%), Rossiya (18,2%) va Qozog‘iston (7,2%) asosiy savdo hamkorlari bo‘lib qolmoqda.
Shu bilan birga, Fransiya, BAA va Afg‘oniston bilan savdo hajmlarining oshishi eksport bozorlarining diversifikatsiyasini ko‘rsatadi.
Eksport tarkibining sifat jihatdan transformatsiyasi
Eksport umumiy hajmi 5,8 mlrd dollargacha kamayganiga qaramay, uning tarkibi sezilarli darajada yaxshilandi. Maxsus eksportdan tashqari eksport 26,2% ga oshib, 3,48 mlrd dollarga yetdi , bu real sektorning mustahkamlanayotganini ko‘rsatadi.
Asosiy o‘sish yo‘nalishlari:
- Sanoat mahsulotlari — 1,03 mlrd dollar (+15,3%)
- Kimyo mahsulotlari — +46,2%
- Tayyor mahsulotlar — +86,2%
- Mashina va uskunalar — +14,0%
Shuningdek, xizmatlar eksporti 40,1% ulushni egallab, 26,8% ga oshdi (3-bet). Asosiy drayverlar — turizm, transport va IT xizmatlari.
Qishloq xo‘jaligi va to‘qimachilik eksportining barqaror o‘sishi
Meva-sabzavot eksporti 317,7 mln dollarni tashkil etib, 12,4% ga oshdi (6-bet) . Hajm 339,9 ming tonnaga yetdi, bu ishlab chiqarish va logistika samaradorligining oshganini ko‘rsatadi.
To‘qimachilik eksporti 739,9 mln dollarga yetib, 17,6% ga o‘sdi (7-bet) . Tayyor mahsulotlar ulushi yuqori bo‘lib, yuqori qo‘shilgan qiymatga o‘tishni tasdiqlaydi.
Import — modernizatsiya omili sifatida
Import 30,8% ga oshib, 12,2 mlrd dollarni tashkil etdi . Tuzilma investitsion xarakterga ega:
- Mashina va transport uskunalari — 33,8%
- Sanoat mahsulotlari — 13,9%
- Kimyo mahsulotlari — 12,0%
Texnologiyalar va uskunalar importining o‘sishi sanoat modernizatsiyasining faol bosqichini aks ettiradi.
Xulosa
O‘zbekiston tashqi savdosi sifat jihatdan yangi bosqichga o‘tmoqda. Asosiy tendensiyalar:
- savdo hamkorlarining diversifikatsiyasi;
- qayta ishlangan mahsulotlar ulushining oshishi;
- xizmatlar eksportining kengayishi;
- importning investitsion yo‘nalishi.
Manfiy savdo balansi mavjud bo‘lishiga qaramay, shakllanayotgan tuzilma uzoq muddatli barqaror iqtisodiy o‘sish uchun mustahkam asos yaratadi.
Manba:
O‘zbekiston Respublikasi Statistika qo‘mitasi press-relizi