Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB) qayta tiklanuvchi energiya, xususiy sektorni rivojlantirish va muhim xomashyo sohalariga alohida e’tibor qaratgan holda, O‘zbekiston bilan investitsiyaviy hamkorlikni kengaytirish niyatini tasdiqladi. Bu haqda bank vitse-prezidenti Matteo Patrone intervyuda ma’lum qildi.

Rekord darajadagi moliyalashtirish ko‘rsatkichlari

2024-yilda YTTBning O‘zbekiston iqtisodiyotiga kiritgan investitsiyalari hajmi tarixiy maksimumga — 938 million yevroga yetdi. Bu mamlakatga Markaziy Osiyo mintaqasida bank moliyalashtiruvini oluvchi yetakchi davlat sifatidagi o‘rnini yana bir bor egallash imkonini berdi.

Bank vitse-prezidentining so‘zlariga ko‘ra, bunday natijalarga qayta tiklanuvchi energetika sektoridagi qulay qonunchilik tufayli erishildi, bu esa xorijiy investorlarni faol jalb qilmoqda. Bank, shuningdek, Prezident huzuridagi Xorijiy investorlar kengashi bilan yaqindan hamkorlik qilib, ushbu platformaning hamraisi sifatida hukumat va xalqaro biznes o‘rtasidagi samarali muloqotga hissa qo‘shmoqda.

Xususiy sektor va KOBni qo‘llab-quvvatlash

YTTB mahalliy moliya institutlari bilan faol ishlashni davom ettirmoqda. O‘tgan yili O‘zbekistonning 11 ta banki kredit liniyalari va savdoni moliyalashtirish ko‘rinishida 300 million yevrodan ortiq mablag‘ oldi. Ushbu mablag‘lar kichik va o‘rta biznesni (KOB) qo‘llab-quvvatlash, «yashil» va inklyuziv kreditlashni rivojlantirish, shuningdek, iqlim o‘zgarishiga moslashish va resurs tejovchi texnologiyalarni joriy etishga yo‘naltirilgan.

Bank mahalliy korporativ sektorning jadal rivojlanayotganini ham qayd etmoqda. Xususan, yaqinda katta diametrli quvurlar va mis quvurlar ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlash uchun umumiy qiymati 27 million yevro bo‘lgan ikkita shartnoma imzolandi.

Qayta tiklanuvchi energetika va «yashil» vodorod

YTTB tomonidan ajratilgan mablag‘larning yarmidan ko‘pi «yashil» iqtisodiyotni rivojlantirishga yo‘naltirildi. ACWA Power kompaniyasiga «yashil» vodorod ishlab chiqarish bo‘yicha tajriba loyihasini amalga oshirish uchun ajratilgan 65 million dollarlik moliyalashtirish muhim voqea bo‘ldi.

Majmua quvvati 52 MVt bo‘lgan yangi shamol elektr stansiyasi va quvvati 20 MVt bo‘lgan elektrolizyordan iborat bo‘ladi. Bu Markaziy Osiyodagi birinchi shunday inshootdir. Ishga tushirilgandan so‘ng u yiliga 3000 tonnagacha qayta tiklanuvchi vodorod ishlab chiqaradi, bu esa karbonat angidrid chiqindilarini yiliga 22 ming tonnaga qisqartirish imkonini beradi. Loyiha ammiakli o‘g‘itlar ishlab chiqarishda tabiiy gazdan olinadigan «kulrang» vodorod o‘rnini bosishga qaratilgan.

Energiyani saqlash tizimlarini (BESS) rivojlantirish

O‘zbekistonning 2030-yilga borib qayta tiklanuvchi energiya manbalari (QTEM) ulushini 54 foizga (taxminan 34 GVt) yetkazish bo‘yicha ulkan maqsadlarini qo‘llab-quvvatlash uchun YTTB elektr tarmoqlarini modernizatsiya qilish va energiyani saqlash tizimlarini (BESS) joriy etishni faol moliyalashtirmoqda.

Asosiy tashabbuslar qatoriga quyidagilar kiradi:

• ACWA Power bilan qo‘shma loyiha — Sazagan Solar, u fotoelektr stansiyasi va sig‘imi 1336 MVt·soat bo‘lgan akkumulyatorlarni o‘z ichiga oladi.

• Toshkent viloyatida quvvati 200 MVt bo‘lgan quyosh stansiyasi va sig‘imi 501 MVt·soat bo‘lgan BESS tizimini moliyalashtirish.

Ushbu texnologiyalar qayta tiklanuvchi manbalardan energiya ishlab chiqarishdagi beqarorlikni yumshatishga imkon beradi va eng yuqori yuklama (pik) soatlarida energiya tizimining ishonchliligini ta’minlaydi.

Muhim xomashyo

YTTB, shuningdek, toza energiya texnologiyalari ehtiyojlari tufayli 2040-yilga kelib talab sezilarli darajada oshadigan muhim xomashyoni qazib olish sohasida ham hamkorlik qilishni maqsad qilgan. Bank O‘zbekistonning global ta’minot zanjirlariga integratsiyalashuviga hissa qo‘shgan holda, tog‘-kon sektoriga mas’uliyatli investitsiyalarni qo‘llab-quvvatlashga tayyor.

Manba: Gazeta.uz