2025-yil 27-dekabr kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev PQ-393-sonli “2026–2028-yillarda O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarorni imzoladi. Asosiy matn va katta hajmdagi ilovalarni o‘z ichiga olgan ushbu hujjat “yashil” iqtisodiyot tamoyillari va qat’iy moliyaviy intizomga asoslangan holda mamlakatning keyingi uch yillik infratuzilmaviy rivojlanish strategiyasini belgilab beradi.
1. Moliyaviy ustuvorliklar: Investitsiyalar qayerga yo‘naltirilmoqda?
Ijtimoiy infratuzilmani tubdan mustahkamlash maqsadida hujjatda aniq yo‘nalishlar bo‘yicha yirik moliyaviy resurslar ajratilishi ko‘zda tutilgan:
-
Ijtimoiy himoya va soha obyektlari: Ijtimoiy himoya davlat jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan 2 trillion so‘m ajratiladi. Ushbu mablag‘lar ijtimoiy soha obyektlarida qo‘shimcha quvvatlarni yaratish va ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga yo‘naltiriladi.
-
Professional ta’lim: Ilg‘or kasb-hunar texnikumlarini qurish va rekonstruksiya qilish uchun 150 milliard so‘m maqsadli yo‘naltiriladi, bu esa o‘qitishning zamonaviy standartlarini joriy etish imkonini beradi.
-
Maktab ta’limi: Umumta’lim maktablarini jihozlash uchun ajratiladigan mablag‘lar hajmi 1,6 baravarga oshiriladi. Bu ta’lim muassasalarini zamonaviy laboratoriyalar va inventarlar bilan ta’minlaydi.
-
Turizm: Hududlarning turistik salohiyatini ro‘yobga chiqarish uchun zarur infratuzilmani qurishni moliyalashtirish 1,7 baravarga oshirilib, 700 milliard so‘mga yetkaziladi.
-
Kommunal xo‘jalik: Issiqlik ta’minoti obyektlarining energiya samaradorligini oshirish (qozonxonalar va issiqlik tarmoqlarini modernizatsiya qilish) uchun 70 milliard so‘m yo‘naltiriladi.
-
Yo‘l harakati xavfsizligi: Avtomobil yo‘llarida piyodalar xavfsizligini ta’minlash maqsadida yerosti piyodalar o‘tish joylarini qurish uchun 100 milliard so‘m ajratiladi.
2. Budjet intizomini kuchaytirish va loyihalarni boshqarish
Qaror mablag‘larning tartibsiz sarflanishiga chek qo‘yishga qaratilgan davlat investitsiyalarini boshqarishning yangi, yanada qat’iy qoidalarini joriy etadi:
-
Loyihalarni markazlashtirish (2026-yil 1-yanvardan): Budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamg‘armalari hisobidan moliyalashtiriladigan, qiymati bazaviy hisoblash miqdori (BHM)ning olti baravaridan yuqori bo‘lgan qurilish va ta’mirlash loyihalari faqatgina Ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish dasturi doirasida amalga oshiriladi. Bunday loyihalarni Dasturdan tashqarida amalga oshirish taqiqlanadi.
-
Maydalashni taqiqlash: Loyihalarni sun’iy ravishda bo‘lish va bosqichma-bosqich moliyalashtirish uchun qismlarga ajratish (maydalash) qat’iyan man etiladi. Bu tender jarayonlaridan qochish va hujjatlarni soddalashtirilgan tartibda rasmiylashtirishga qarshi choradir.
3. Obyektlarni ishga tushirish va mablag‘larni o‘zlashtirish bo‘yicha qat’iy muddatlar (2026-yil)
Ishlarning o‘z vaqtida bajarilishini ta’minlash uchun aniq yakuniy muddatlar (“qat’iy ijro muddatlari”) belgilandi:
-
Moliyaviy grafik: 2026-yilga rejalashtirilgan kapital qo‘yilmalarning kamida 40 foizi birinchi yarim yillikda o‘zlashtirilishi shart. Bu yil oxirida mablag‘larni shoshilinch o‘zlashtirishdek odatiy amaliyotning oldini oladi.
-
Obyektlarni topshirish grafigi:
-
Ta’lim tizimi obyektlari: qat’iy ravishda 1-sentabrgacha (o‘quv yili boshlanguniga qadar) foydalanishga topshirilishi kerak.
-
Issiqlik ta’minoti obyektlari: 1-oktabrgacha (isitish mavsumi boshlanguniga qadar).
-
Boshqa ijtimoiy va ishlab chiqarish obyektlari: 1-dekabrgacha.
-
4. “Yashil” iqtisodiyot va qurilish standartlari
Hujjat barqaror rivojlanish tamoyillariga keng o‘tishni mustahkamlaydi:
-
Loyihalashtirish va qurilishda energiya tejovchi materiallar va texnologiyalarga ustuvorlik beriladi.
-
Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish infratuzilma obyektlari uchun normaga aylanmoqda.
-
Agar loyiha hujjatlarida atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish choralari nazarda tutilmagan bo‘lsa, uni ekspertizadan o‘tkazish taqiqlanadi.
5. Monitoring tizimi va aralashuvni taqiqlash
Dastur ijrosining tizimli, ko‘p bosqichli monitoringi yo‘lga qo‘yiladi:
-
Har oyda: ishlar borishi to‘g‘risidagi ma’lumot O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Vazirlar Mahkamasiga kiritiladi.
-
Har chorakda: hisobotlar Oliy Majlis palatalariga yuboriladi.
Qarorning alohida bandi jarayonlarning shaffofligiga tegishli: qurilish, tenderlarni o‘tkazish va obyektlarni qabul qilish jarayonlariga har qanday noqonuniy aralashuv qat’iyan man etiladi. Ushbu chora korrupsiyani va insofsiz pudratchilar manfaatlarini lobbi qilishni yo‘q qilishga qaratilgan.
Xulosa
PQ-393-sonli Qaror shunchaki qurilish rejasi emas, balki mablag‘lardan maqsadli va samarali foydalanishni ta’minlashga qaratilgan kompleks hujjatdir. Uning amalga oshirilishi aholi uchun qulay va xavfsiz muhit yaratish, ijtimoiy sohani mustahkamlash va butun respublika miqyosida “yashil” iqtisodiyot tamoyillarini joriy etish imkonini beradi.
Manba: