Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (XVF) “Jahon iqtisodiyotining rivojlanish istiqbollari” (2026-yil yanvar) hisobotining yangilangan sonini eʼlon qildi. Unga koʻra, jahon iqtisodiyoti 2026-yilda 3,3% va 2027-yilda 3,2% darajasida barqaror oʻsishi prognoz qilinmoqda. Ushbu koʻrsatkichlar 2025-yil uchun baholangan 3,3% lik natijaga yaqin boʻlib, global iqtisodiyotning turli zid omillar taʼsirida ham chidamliligini koʻrsatadi.

Global tendensiyalar: chorlovlar va imkoniyatlar muvozanati

XVF tahliliga koʻra, jahon iqtisodiyotidagi nisbiy barqarorlik omillarning murakkab oʻzaro taʼsiri natijasidir. Bir tomondan, savdo siyosatidagi oʻzgarishlar va davom etayotgan noaniqliklar salbiy taʼsir koʻrsatmoqda. Ikkinchi tomondan esa, texnologiyalar va sunʼiy intellekt (SI) bilan bogʻliq investitsiyalarning keskin oʻsishi (ayniqsa Shimoliy Amerika va Osiyoda), shuningdek, yumshoq moliyaviy sharoitlar va xususiy sektorning moslashuvchanligi sezilarli darajada qoʻllab-quvvatlovchi omil boʻlmoqda.

Prognozdagi asosiy oʻzgarishlar:

• 2026-yilgi oʻsish prognozi oktyabr oyidagi koʻrsatkichga nisbatan 0,2 foiz punktiga oshirildi.

• 2027-yil uchun prognoz oʻzgarishsiz qoldi.

• Global inflyatsiya 2025-yildagi 4,1% dan 2026-yilda 3,8% gacha va 2027-yilda 3,4% gacha pasayishi kutilmoqda.

Rivojlangan iqtisodiyotga ega davlatlar: notekis dinamika

Rivojlangan davlatlarda oʻsish 2026-yilda 1,8% va 2027-yilda 1,7% darajasida boʻlishi kutilmoqda. Bunda dinamika sezilarli darajada farq qiladi:

• AQSH eng optimistik prognozlarni namoyish etmoqda — budjet ragʻbatlantiruvi va foiz stavkalarining pasayishi hisobiga 2026-yilda oʻsish 2,4% ni tashkil etadi. SI bilan bogʻliq texnologik bum 2025-yilning dastlabki uch choragida YaIM oʻsishiga taxminan 0,3 foiz punkti qoʻshdi.

• Yevrohudud moʻtadilroq oʻsish surʼatlarini koʻrsatmoqda (2026-yilda 1,3% va 2027-yilda 1,4%), bu tarkibiy muammolar va texnologik bumdan kamroq foyda olingani bilan izohlanadi. Germaniya 2024-yildagi 0,5% lik pasayishdan soʻng, 2026-yilda oʻsish 1,1% gacha tezlashishini kutmoqda.

• Yaponiya iqtisodiyoti hukumat tomonidan eʼlon qilingan budjet ragʻbatlantirish paketiga qaramay, 2026-yilda 0,7% va 2027-yilda 0,6% gacha sekinlashishi prognoz qilinmoqda.

Shakllanayotgan bozorlar: 4% dan yuqori barqaror oʻsish

Shakllanayotgan bozorlar va rivojlanayotgan mamlakatlarda iqtisodiy oʻsish 2026 va 2027-yillarda 4,0% dan bir oz yuqori boʻlishi kutilmoqda.

• Xitoy: 2026-yil uchun prognoz ragʻbatlantirish choralari va AQSH bilan bir yillik “savdo sulhi” tufayli 0,3 foiz punktiga oshirilib, 4,5% ni tashkil etdi. 2027-yilda tarkibiy cheklovchi omillar sababli oʻsish 4,0% gacha sekinlashishi kutilmoqda.

• Hindiston: 2025-yilgi oʻsish koʻrsatkichi yilning ikkinchi yarmidagi kuchli dinamika evaziga 0,7 foiz punktiga oshirilib, hayratlanarli 7,3% ga yetdi. 2026–2027 yillarda esa 6,4% darajasidagi barqaror oʻsish prognoz qilinmoqda.

Markaziy Osiyo: iqtisodiy oʻsishning tezlashishi

Yaqin Sharq va Markaziy Osiyo mintaqasi ijobiy dinamika koʻrsatmoqda. XVF prognoziga koʻra, mintaqada iqtisodiy oʻsish 2025-yildagi 3,7% dan 2026-yilda 3,9% gacha va 2027-yilda 4,0% gacha tezlashadi.

Oʻsish omillari:

• Neft qazib olish hajmining oshishi;

• Barqaror mahalliy talab;

• Davom etayotgan iqtisodiy islohotlar;

• Makroiqtisodiy barqarorlikning yaxshilanishi.

Markaziy Osiyoning eng yirik iqtisodiyoti — Qozogʻiston, 2025-yildagi 6,2% lik yuqori oʻsishdan soʻng, 2026-yilda 4,4% va 2027-yilda 4,2% lik koʻrsatkichlarni kutmoqda, bu hali ham jahon miqyosidagi oʻrtacha koʻrsatkichlardan sezilarli darajada yuqoridir.

Oʻzbekiston uchun istiqbollar

XVFning eʼlon qilingan hisobotida Oʻzbekiston umumiy jadvallarda alohida satr bilan ajratilmagan boʻlsa-da, mamlakat iqtisodiyoti Markaziy Osiyo mintaqasining bir qismi sifatida quyidagilardan foyda olishda davom etmoqda:

• Amalga oshirilayotgan tarkibiy islohotlar;

• Investitsiya muhitining yaxshilanishi;

• Iqtisodiyotning diversifikatsiyasi;

• Xomashyo boʻlmagan sektorlarning rivojlanishi;

• Raqamli transformatsiya.

2017-yildan buyon izchil islohotlarni amalga oshirayotgan Oʻzbekiston, mintaqaviy ijobiy tendensiyalardan foydalanish, texnologik bum va global yetkazib berish zanjirlarining qayta yoʻnaltirilishi sharoitida xorijiy investitsiyalarni jalb qilish uchun yaxshi imkoniyatlarga ega.

Xatarlar va chorlovlar

XVF jahon iqtisodiyoti uchun xatarlar yomonlashish tomon siljiganini qayd etadi: Asosiy xatarlar:

• Texnologiya sektori: Sunʼiy intellektdan kutilmalarning haddan tashqari yuqori baholanishi moliyaviy bozorlarda korreksiyaga olib kelishi mumkin.

• Savdo siyosati: Savdo nizolarining keskinlashishi noaniqlik davrini uzaytirishi mumkin.

• Geosiyosat: Yaqin Sharq, Ukraina yoki boshqa mintaqalardagi keskinlikning kuchayishi.

• Budjet barqarorligi: Yirik iqtisodiyotlardagi davlat qarzining yuqori darajasi foiz stavkalarining oshishiga olib kelishi mumkin.

Ijobiy omillar:

• SIning tezkor joriy etilishi 2026-yilda global oʻsishni 0,3 foiz punktiga oshirishi mumkin.

• Savdo muzokaralaridagi siljishlar tariflar va noaniqlikni kamaytiradi.

• Tarkibiy islohotlarning tezlashishi oʻsish salohiyatini barqaror oshirishi mumkin.

XVFning iqtisodiy siyosat boʻyicha tavsiyalari

Barqarorlik va izchil oʻsishni taʼminlash uchun XVF quyidagilarni tavsiya qiladi: Budjet siyosati:

• Budjet zaxiralarini tiklash;

• Oʻrta muddatli budjet konsolidatsiyasiga sodiqlik;

• Xarajatlar samaradorligini oshirish;

• Sanoat siyosati choralaridan oqilona foydalanish.

Pul-kredit siyosati:

• Narxlar barqarorligini saqlash uchun siyosatni moslashtirish;

• Markaziy banklar mustaqilligini saqlab qolish;

• Inflyatsiya maqsadli koʻrsatkichga yaqin boʻlgan mamlakatlarda foiz stavkalarini bosqichma-bosqich pasaytirish.

Tarkibiy islohotlar:

• Ishchi kuchi malakasini oshirish;

• Ishchilar mobilligi uchun toʻsiqlarni kamaytirish;

• Tadbirkorlik faoliyatini tartibga solishni yaxshilash;

• Innovatsiyalar va raqamli transformatsiyaga koʻmaklashish.

Investorlar va biznes uchun xulosalar

XVF prognozi koʻplab chorlovlarga qaramay, jahon iqtisodiyoti chidamlilik koʻrsatayotganidan dalolat beradi. Bu investorlar va biznes uchun quyidagilarni anglatadi:

1. Mintaqaviy diversifikatsiya: Markaziy Osiyo jahon miqyosidagi oʻrtacha koʻrsatkichdan yuqori oʻsish surʼatlari bilan jozibador imkoniyatlarni taqdim etadi.

2. Texnologik fokus: Texnologiyalar va SIga investitsiyalar oʻsishning asosiy drayveri boʻlib qolmoqda.

3. Xatarlarni boshqarish: Geosiyosiy va savdo noaniqliklarini hisobga olish zarurati.

4. Uzoq muddatli istiqbol: Rivojlanayotgan mamlakatlardagi tarkibiy islohotlar barqaror oʻsish uchun poydevor yaratadi.

Murakkab global konʼyunktura sharoitida Markaziy Osiyo mintaqasi, shu jumladan Oʻzbekiston, investitsiyalarni jalb qilish va iqtisodiyotning turli sohalarida, ayniqsa texnologiyalar, infratuzilma va xomashyo boʻlmagan tarmoqlarda loyihalarni amalga oshirish uchun ulkan salohiyatga ega.

Manba: Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (XVF), “Jahon iqtisodiyotining rivojlanish istiqbollari” — Byulleten, 2026-yil yanvar.

https://www.imf.org/en/publications/weo/issues/2026/01/19/world-economic-outlook-update-january-2026