2025-yil 25-dekabr kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti “O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga tadbirkorlik subyektlarini qo‘llab-quvvatlash orqali aholi bandligini ta’minlashga hamda qo‘shilgan qiymati yuqori bo‘lgan tovarlar ishlab chiqarishni kengaytirishga qaratilgan qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida”gi Qonunni imzoladi.

Qonun to‘qimachilik sanoati, xizmat ko‘rsatish sohasi, qishloq xo‘jaligi, tibbiyot va “Kreativ park” rezidentlari uchun qator muhim soliq imtiyozlarini joriy etadi, shuningdek, biznesni tugatish tartib-taomillarini soddalashtiradi.

1. Faoliyat ko‘rsatmayotgan subyektlarni tugatish tartibini soddalashtirish

Fuqarolik kodeksi (24, 53-moddalar) va “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to‘g‘risida”gi Qonunga (49-modda) o‘zgartirishlar kiritildi.

• O‘zgarish mohiyati: Agar yakka tartibdagi tadbirkor (aylanmadan olinadigan soliq yoki QQS to‘lovchisi) yoki yuridik shaxs moliya-xo‘jalik faoliyatini amalga oshirmasa va shu sababli soliq organlari tomonidan “harakatsiz rejim”ga o‘tkazilgan bo‘lsa, hamda shu paytdan e’tiboran bir yil ichida o‘z faoliyatini tiklamasa, ular ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organning qaroriga ko‘ra tugatilishi mumkin.

• Istisno: Ushbu tartib nodavlat notijorat tashkilotlari (NNT)ga nisbatan tatbiq etilmaydi.

• Maqsad: Reestrni amalda ishlamayotgan subyektlardan sud tartib-taomillarisi yoki tadbirkorning o‘z tashabbusisiz tozalashni soddalashtirish.

2. Soliq ma’muriyatchiligidagi o‘zgarishlar (Soliq kodeksi)

• Aniqlashtirilgan hisobot: Agar soliq to‘lovchi imtiyozlarni qo‘llash hisobiga jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i (JShODS) yoki ijtimoiy soliq summasini kamaytiradigan aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etsa, bunday hisobot soliq organlari tomonidan imtiyozning asosliligi o‘rganib chiqilganidan keyingina qabul qilinadi.

• Ekspeditorlik xizmatlari: Xalqaro tashishlarni tashkil etishda transport ekspeditsiyasi shartnomasiga asosan ko‘rsatiladigan transport-ekspeditorlik xizmatlariga ham (Soliq kodeksining 263-moddasida xalqaro tashishlar uchun nazarda tutilgan) nollik QQS stavkasi qo‘llanilishi belgilandi.

  • Bunday xizmatlarga quyidagilar kiradi: yuklarni qabul qilish va yetkazib berish, ortish-tushirish, saqlash, sug‘urtalashni tashkil etish, bojxona rasmiylashtiruvi, yuklarni qidirish va ekspeditor omborlarida saqlash.

     

3. To‘qimachilik, tikuv-trikotaj, charm va poyabzal sohalari uchun maxsus soliq rejimi

Soliq kodeksining 483-moddasiga 2025-yil 1-yanvardan 2028-yil 1-yanvarga qadar bo‘lgan davr uchun yangi qo‘llab-quvvatlash normalari kiritildi.

• Imtiyozli stavkalar:

  • Foyda solig‘i — 2%;

  • Ijtimoiy soliq — 1%.

• Qo‘llash shartlari:

  1. Xodimlarning o‘rtacha oylik ish haqi mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori (MHTEKM)ning kamida 2 baravarini tashkil etishi kerak.

  2. Soha mahsulotlarini (to‘quv, tikuv-trikotaj, poyabzal, charm-attorlik) realizatsiya qilishdan va xomashyoni qayta ishlash xizmatlaridan olingan daromadlar ulushi jami daromadning kamida 70 foizini tashkil etishi kerak.

• Tartib: Mezonlarga muvofiqlik soliq organlari tomonidan hisobot choragi yakunlari bo‘yicha keyingi oyning 25-sanasiga qadar inson omilisiz avtomatik tarzda aniqlanadi. Qayta hisob-kitob natijasida shartlarga nomuvofiqlik aniqlansa, imtiyoz bekor qilinadi va penya hisoblanadi.

   

4. Xizmatlar sohasida yoshlarni ishga olishdagi imtiyozlar

2025-yil 1-yanvardan 2028-yil 1-yanvarga qadar bo‘lgan davrda 30 yoshdan oshmagan xodimlarni ishga qabul qilgan tadbirkorlar uchun ijtimoiy soliq stavkasi 1 foiz etib belgilandi.

• Faoliyat sohalari: Chakana savdo, umumiy ovqatlanish, mehmonxona xizmatlari, yo‘lovchi va yuk tashish, avtotransportni ta’mirlash va xizmat ko‘rsatish, kompyuter xizmatlari, maishiy texnikani ta’mirlash, agro va veterinariya xizmatlari, ko‘ngilochar markazlar xizmatlari.

• Shartlar:

  1. Xodimlarning o‘rtacha oylik ish haqi — MHTEKMning 2,5 baravaridan kam bo‘lmasligi.

  2. Ko‘rsatilgan faoliyat turlaridan olingan daromadlar jami daromadning kamida 60 foizini tashkil etishi.

• Cheklov: Xodimlar sonini yashirish faktlari aniqlangan taqdirda imtiyoz bekor qilinadi.

   

5. Yuqori texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash

Soliq kodeksiga yuqori texnologiyalarga asoslangan mahsulotlar ishlab chiqaruvchilari uchun imtiyozlar kiritildi (ro‘yxat Prezident tomonidan tasdiqlanadi).

• Foyda solig‘i: Yuqori texnologiyali mahsulotlarni realizatsiya qilishdan olingan foydaga 0% stavka qo‘llaniladi. Imtiyoz obyekt foydalanishga qabul qilingan sanadan e’tiboran 3 yil muddatga beriladi.

• Mol-mulk solig‘i: Yuqori texnologiyali ishlab chiqarish uskunalari foydalanishga qabul qilingan paytdan e’tiboran 3 yil muddatga mol-mulk solig‘idan ozod qilinadi.

6. “Kreativ park” rezidentlari uchun imtiyozlar

Kreativ park rezidentlari uchun 2025-yil 1-maydan 2031-yil 1-yanvarga qadar quyidagi preferensiyalar joriy etilmoqda:

• Mehnat soliqlari: Xodimlarning daromadlari bo‘yicha JShODS va ijtimoiy soliq stavkalari belgilangan stavkalarga nisbatan 50 foizga kamaytirib to‘lanadi.

• Soliq rejimi: Rezidentlar tushum hajmidan qat’i nazar aylanmadan olinadigan soliq to‘lovchilar hisoblanadi (ya’ni chegaradan o‘tganda QQS va foyda solig‘iga o‘tmaydi).

7. Qishloq xo‘jaligi va yer munosabatlari

• Yangi bog‘lar: 2025-yil 1-yanvardan 2028-yil 1-yanvarga qadar yangi bog‘larni barpo etishda ko‘chatlar, payvandtaglar, payvandustlar, onalik materiallari va maxsus texnikani olib kirish (Prezident tasdiqlagan ro‘yxat bo‘yicha, qo‘shni davlatlardan tashqari) QQSdan ozod etiladi.

• Kooperativlar: Yangi tashkil etiladigan qishloq xo‘jaligi va dorivor o‘simliklarni yetishtirish va qayta ishlash kooperativlari uchun 2025-yil 1-apreldan 2028-yil 1-yanvarga qadar xodimlar uchun ijtimoiy soliq va JShODS stavkalari 1 foiz miqdorida belgilanadi.

• Yaylovlar: Hududiy yaylov xo‘jaliklarining (Veterinariya qo‘mitasi huzuridagi davlat muassasalari) yerlari soliq solishning o‘ziga xos xususiyatlari tatbiq etiladigan yerlar toifasiga kiritildi.

• Yer solig‘i: Ayrim toifadagi yerlar uchun yer solig‘i stavkasiga pasaytiruvchi koeffitsiyent 0,25 dan 0,1 gacha kamaytirildi.

   

8. Tibbiyot va farmatsevtika

• Aksiz solig‘i: 2025-yil 1-yanvardan 2028-yil 1-yanvarga qadar farmatsevtika mahsulotlari ishlab chiqaruvchilari tomonidan o‘z ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun olib kiriladigan polietilen granulalar aksiz solig‘idan ozod qilinadi.

• Mol-mulk solig‘i: Mol-mulk solig‘idan ozod qilish imtiyozi (SK 461-modda) dori vositalari va tibbiy buyumlar savdosi bilan shug‘ullanuvchi korxonalarga hamda tibbiy xizmat ko‘rsatuvchi tashkilotlarga ham tatbiq etiladi.

   

9. Qurilish va ipoteka

• “Yangi O‘zbekiston” massivlari: Ushbu massivlarda ko‘p kvartirali uylar qurish uchun auksion orqali yer uchastkasini ijaraga olgan yuridik shaxslar ijara olingan paytdan e’tiboran 12 oy muddatga yer solig‘idan ozod qilinadi (2025-yil 1-maydan amal qiladi).

  • Muhim: Agar uy belgilangan muddatda foydalanishga topshirilmasa, soliq imtiyoz qo‘llanilgan davr uchun 2 baravar miqdorda undiriladi.

• Obligatsiyalar: Ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari tomonidan chiqarilgan obligatsiyalar bo‘yicha daromadlar 2030-yil 1-yanvarga qadar foyda solig‘idan ozod qilinadi.

   

10. Boshqa o‘zgarishlar

• Ta’lim: Avval tadbirkorlik subyektlari uchun nazarda tutilgan ijtimoiy soliq imtiyozi (1%) endilikda aniq qilib nodavlat maktabgacha va umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlariga ham tatbiq etilishi belgilandi.

• Byudjet kodeksi: Byudjet kodeksi 51-moddasining amal qilishi 2025-yil 1-yanvardan 2027-yil 1-yanvargacha to‘xtatib turiladi.

   

Kuchga kirish muddatlari

• Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.

• Tibbiy imtiyozlar (mol-mulk solig‘i) va kooperativlarga oid qoidalar 2025-yil 1-apreldan yuzaga kelgan munosabatlarga nisbatan qo‘llaniladi.

• To‘qimachilik sanoati, bog‘lar, granulalar aksizi, ipoteka obligatsiyalari va yoshlarga oid qoidalar 2025-yil 1-yanvardan tatbiq etiladi.

• “Kreativ park” va “Yangi O‘zbekiston” massivlari yerlariga oid qoidalar 2025-yil 1-maydan tatbiq etiladi.

   

Manba: O‘zbekiston Respublikasining 25.12.2025-yildagi O‘RQ-1104-sonli Qonuni